jump to navigation

De “kijkdoos” op de Haagse Valkenboslaan oktober 24, 2020

Posted by jandewandelaar in De Spelonk, den haag, straatgalerie, Valkenboslaan.
Tags: , , ,
add a comment

Posthoorn 04.11.2020

 

Dirks en Merks hebben van hun benedenkamer een galerie gemaakt waar je niet naar binnen stapt, maar die je vanaf de straatkant beleeft.

Gluren bij de buren !!

Op een zonnige dag kun je er zomaar aan voorbijlopen, maar nu de dagen korten en de luchten vergrijzen komen ze steeds pas echt goed uit de verf: de drie levensgrote, van stof gemaakte olifanten van kunstenaar Catinka Kersten. ‘Soms worden ze gebruikt om languit op te liggen’, schrijven de eigenaren op de site van hun straatgalerie despelonk.nl.

‘Gewoon naar binnen kijken!, wij zwaaien terug!’

Naar binnen gluren in dit huis? Graag zelfs!

AD 21.10.2020 ‘Een kijkdoos’ noemen Bart Dirks en Roeland Merks de triangelvormige kamer op de benedenverdieping van hun woonhuis aan de Valkenboslaan in Den Haag. De kamer grenst direct aan de straat. Waar je als voorbijganger normaliter schroom hebt om bij mensen naar binnen te kijken, moedigen de heren het hier juist aan.

Dirks en Merks hebben van hun benedenkamer een galerie gemaakt waar je niet naar binnen stapt, maar die je vanaf de straatkant beleeft. Op een zonnige dag kun je er zomaar aan voorbijlopen, maar nu de dagen korten en de luchten vergrijzen komen ze steeds pas echt goed uit de verf: de drie levensgrote, van stof gemaakte olifanten van kunstenaar Catinka Kersten. ‘Soms worden ze gebruikt om languit op te liggen’, schrijven de eigenaren op de site van hun straatgalerie despelonk.nl. ‘Gewoon naar binnen kijken, wij zwaaien terug!’

Roeland Merks is hoogleraar mathematische biologie aan de Universiteit Leiden, Bart Dirks werkt als journalist voor de Volkskrant. Ze vormen 25 jaar een stel, waren altijd al fervente museumbezoekers maar hun liefde voor het verzamelen van kunst begon pas dik zeven jaar geleden. In een mum van tijd bouwden ze zo’n collectie op dat hun huis aan de Valkenboslaan 74 te klein werd. ,,We zochten extra muren om alles op te kunnen hangen”, zegt Roeland Merks. ,,We konden toevallig een stukje van het pand van de buren kopen en bij ons huis trekken.”

Ik maakte met mijn vriend een wandeling door de buurt toen ik op het fietspad een zwaar gewonde kat zag liggen, aldus Catinka Kersten.

Wenteltrap

De benedenkamer in het bijgetrokken huis moest in die behoefte voorzien. Doordat het pand was doorgebroken werd de wenteltrap in het onderste kamertje van het huis van de buren overbodig. De trap is in twee delen verwijderd en ligt nu opgeslagen bij een bevriende kunstenaar in Rotterdam met als doel daar een kunstwerk van te maken dat herinnert aan de vorige bewoners. Gaandeweg besloten de heren van het kamertje een straatgalerie te maken waar ze hun liefde voor kunst met de buurt kunnen delen.

En toen kwam het verhaal van de kat Dorus en beeldend kunstenaar Catinka Kersten. Bart en Roeland zaten een paar jaar geleden televisie te kijken toen op dinsdagavond om half twaalf de bel ging. Catinka Kersten: ,,Ik maakte met mijn vriend een wandeling door de buurt toen ik op het fietspad een zwaar gewonde kat zag liggen. Aan een passerende buurvrouw vroeg ik nog of ze wist van wie die was, maar ze haalde haar schouders op en liep naar binnen. Toen heb ik hier aangebeld. De kat bleek inderdaad van Bart en Roeland te zijn. Hij was van het dak gevallen.”

Kunstenaar

Een paar dagen later gooide Catinka nog een briefje door de deur met de vraag hoe het met Dorus was afgelopen. Zo raakten ze bevriend en kwamen ze erachter dat Catinka kunstenaar is. Roeland en Bart vroegen haar voor de eerste expositie van De Spelonk. Catinka had ze verteld over Come to me when thou hast seen the elephants dance, een kunstwerk vernoemd naar een citaat uit The Jungle Book waarmee ze aan de hand van drie levensgrote Aziatische olifanten haar fascinatie toont voor deze intelligente reus uit het dierenrijk. Het werk had ze ooit gemaakt voor het kunstenfestival Tweetakt en was eerder te zien geweest in het Stedelijk Museum Alkmaar.

,,Dorus is gelukkig nog heel oud geworden, maar dat je op zo’n manier in contact komt met een kunstenaar die ook nog om de hoek woont, is wel heel bizar”, zegt Dirks. ,,Deze ruimte is bij uitstek geschikt om de olifanten te exposeren. Ze liggen er nu ruim een maand. Vanuit de erker in onze woonkamer hebben we zicht op voorbijgangers en als we het raam openzetten horen we ook hun reacties. Alleen dat al is heerlijk om naar te kijken.”

Huis met vlaggen

Het huis zelf ademt ook al een en al kunst uit. Zo wapperen er regelmatig vier vlaggen aan de buitengevel. Fourflags2020 is de titel van dit initiatief van kunsthistoricus Julia Mullié en Nick Terra, directeur van Galerie Fons Welters in Amsterdam.  Het plan ervoor ontstond toen Nick en Julia in de vensterbank van hun huis in de Jordaan in Amsterdam in de zon zaten te lezen. Naast hun ramen zaten vier vlaggenhouders die nooit werden gebruikt. Het bracht ze op het idee om dertig bevriende kunstenaars te vragen om vlaggen te laten ontwerpen. Van elke vlag zijn vijf exemplaren gemaakt.

Inmiddels kent het vlaggenproject navolging in Lissabon, Chicago, Bogotá (Colombia) en São Paulo (Brazilië). De Nederlandse vlaggen hingen onder andere bij Museum De Pont in Tilburg en Kunsthal Gent en dus ook aan de Valkenboslaan. Boven De Spelonk tonen Bart en Roeland wisselende vlaggen van kunstenaars uit Amsterdam en Bogotá.

Inkijkje

Op hun site bieden de twee een inkijkje in hun huis en hoe ze zelf kunstenaars benaderen een werk voor hun woning te maken. Zo bouwde Pim Palsgraaf een zeven meter hoge installatie die van onder tot boven door de lichtkoker slingert. Ook voor het trappenhuis van het voorportaal naar de eerste verdieping gaven de heren opdracht aan een kunstenaar een toepasselijk werk te maken. Ze vroegen Lizan Freijsen een ‘lekkage op bestelling’ te maken. Freijsen liet zich ook voor deze opdracht inspireren door vochtvlekken in behang en beschimmeld tapijt en andere sporen van huiselijk verval.

Zoals ze er nu bij liggen, passen ze niet door de voordeur, aldus Roeland.

,,Als je de galeries op het  Noordeinde afstruint, zie je vooral figuratief werk hangen”, zegt Roeland Merks. ,,Dat vinden we niet zo interessant. Ook omdat het al klaar is: je koopt het, hangt het op en dat is het dan. Het is veel interessanter de kunstenaar te leren kennen en thuis uit te nodigen. Als ze hier aan het werk zijn, maak je ook het hele proces mee van de totstandkoming.”

Polyetherpaleis

Dat was ook het geval met de olifanten van Catinka. Zij had de buitenkant van de dieren al gemaakt, maar ze moesten ter plekke worden gevuld met schuim. Voor de vulling maakt Catinka gebruik van restafval van het Polyetherpaleis, de vertrouwde specialist in schuimmatrassen aan de Beeklaan.  Om het in De Spelonk te krijgen moesten ze een busje van 12 kubieke meter huren. Ter plekke heeft Catinka de olifanten gevuld met het schuimafval. ,,Het moest wel, want zoals ze er nu bij liggen, passen ze niet door de voordeur”, aldus Roeland.

Eerbetoon voor steunpilaar Hans Mahler middels muurschildering in de Binckhorst oktober 19, 2020

Posted by jandewandelaar in binckhorst, binckhorstlaan, Hans Mahler, muurkunst, Muurschildering, street art, streetart.
Tags: , , , , , ,
add a comment

Telegraaf 22.10.2020

‘Haagse straatkunst naar een hoger niveau getild’

 

Voorvechter van streetart krijgt eigen muurschildering: “Had ik niet durven dromen”

Den HaagFM 20.10.2020 Het door twaalf verschillende kunstenaars vervaardigde kunstwerk wat te zien is op de Binckhorst is wat Hans Mahler een treffend afscheidscadeau voor een gemeenteambtenaar die zich jarenlang met streetart heeft beziggehouden. Voor het kleurrijke werk is een zelfportret gebruikt van de Haagse fotograaf, dat is vervolgens in delen door verschillende kunstenaars bewerkt. “Dat is ook mijn filosofie altijd geweest: breng kunstenaars bij elkaar”, zegt Mahler tegen Den Haag FM.

“Het is zó waanzinnig mooi wat ze gemaakt hebben. Dit is gewoon een kunstwerk. Niet omdat ik het ben, maar gewoon wat ze gemaakt hebben. Dat is ook wat ik voor heb gestaan: geef ze de vrijheid. Dan krijg je dit. Het is de opdracht van de kunstenaar om iets moois te maken. Dit overtreft al mijn verwachtingen. Het is gewoon een mooi kunstwerk.”

“Hans heeft binnen de gemeente gevochten voor kunstenaars zoals ik, en de rest van de bende”, wist kunstenaar Gordon Meuleman te vertellen. Mahler heeft zich bij de gemeente jarenlang ingezet voor verschillende streetart-projecten. “Ik was al werkzaam bij het meldpunt ‘meld graffiti’. Om illegale graffiti tegen te gaan waren er al legale muren waar men aan de slag mocht”, zo vertelt Mahler. “Daarna kwam het idee om dit breder in te zetten in de stad. We hebben streetart en legale graffiti gebruikt om illegale graffiti tegen te gaan.” En dat alles onder een motto waar Mahler nog steeds achter staat: “Hoe mooier je omgeving, hoe minder vandalisme.”

De groep kunstenaars maakte het werk als eerbetoon omdat Mahler nu stopt met zijn werk bij de gemeente Den Haag. Dat gebeurde in het geheim. Al was er bij Mahler wel een vermoeden; in de afgelopen maanden moest hij met enige regelmaat weg bij werkoverleggen. “Hans, nu moet je even weg, werd mij dan gezegd. Dan weet je dat ze iets gaan doen voor je als afscheid. Verder dacht ik er niet over na, ik dacht: ‘ik zie het wel’. Maar dit had ik niet durven dromen”, zegt Mahler over het metershoge kunstwerk wat van een zelfportret is gemaakt.

 Rob Kemperman

@RobKemperman

‘Haagse straatkunst naar een hoger niveau getild’

5:40 p.m. · 13 okt. 2020 4 Andere Tweets van Rob Kemperman bekijken

‘Een prachtige periode’

“Toen ik het zag heb ik wel wat traantjes gelaten”, zo vertelt Mahler. “Het heeft uren geduurd voordat ik daar weg was van die plek. Op alle gevoelsniveaus doet dit me wat. We hebben daar, met de kunstenaars, ook een biertje op gedronken. Met degene die er waren hebben we een periode afgesloten, een prachtige periode.” Gordon Meuleman van SOGOshow noemde de reactie van Mahler ‘boven verwachting’.

‘Blijk van waardering’

Mahler zegt bijzonder geraakt te zijn dat dit werk door de artiesten voor hem is gemaakt. “Allereerst dat zij blijk geven van waardering, dat we samen iets hebben gedaan wat voor hun ook belangrijk is geweest en ook mooi. Ze hebben laten zien wat ik heb betekent voor hun. Langzaam dringt het besef door wat we gemaakt hebben de afgelopen jaren”, zo memoreert Mahler. “Het begon met met het werk op het NDT: toen zagen we wat we konden en mochten doen. Dat is de start geweest van dit project wat jaren geduurd.”

‘Eerbetoon geeft blijk van een wederzijds respect’

Hoewel Mahler vanuit zijn functie als ambtenaar niet meer betrokken zal zijn bij de makers van de straatkunst verwacht hij niet dat het afscheid definitief zal zijn. “Dit eerbetoon geeft blijk van een wederzijds respect. Ik kan me niet voorstellen dat het hier eindigt. Ik denk dat ik ze nog regelmatig tegenkom. Er is niks mooiers dan kunstenaars die elkaar tegenkomen, ideeën uitwisselen, al is het voor mij in een andere hoedanigheid. Met dank wel aan de gemeente dat ik dit al die jaren heb mogen doen. Nu ben ik even degene waar alle aandacht heen gaat. Maar het gaat om de kunstenaar. Daar ben ik het meest trots op, op wat zij gecreëerd hebben.”

LEES OOK: Muurschildering in de Binckhorst eerbetoon voor steunpilaar Hans Mahler

 SOGOshow

op zondag

A tribute to Hans! 🎉 🍾🏆.
The past few weeks we have secretly worked together with 12 artists on this epic portrait of Hans Mahler who is retiring soon from his job @gemeentedenhaag !
Hans is a well known figure in our city’s Street Art scene, always fighting for new projects, legal walls, making the streets of The Hague more and more colourful! 🌈❤🎨
All involved artists have worked voluntarily on this wall as a final gift and show of respect to our friend👑 …

Meer weergeven

Muurschildering in de Binckhorst eerbetoon voor steunpilaar Hans Mahler

Den HaagfM 19.10.2020 Het kunstwerk ‘Haagse straatkunst naar een hoger niveau getild’ wat te zien is langs de Binckhorstlaan in Laak is een eerbetoon aan Hans Mahler. “Die tekst was een tekst die Hans heel vaak gebruikt heeft door de jaren heen en dat was ook zijn missie de afgelopen jaren bij de gemeente”, zegt Gordon Meuleman van SOGOshow, een van de deelnemende kunstenaars van het project. “Hans heeft binnen de gemeente gevochten voor kunstenaars zoals ik, en de rest van de bende.” Mahler heeft zich bij de gemeente jarenlang ingezet voor verschillende streetart-projecten.

“Dit is een bedankje voor alles wat hij voor ons betekent heeft”, zegt Meuleman tegen Den Haag FM. Het kunstwerk is ‘achter de rug om’ van Mahler gemaakt. “Je probeert in het geheim een kunstwerk te maken voor iemand. Dat is best een uitdaging, hij hoeft maar net in dit gebied van de stad te komen…” Voor het kleurrijke werk op de Binckhorst is een zelfportret gebruikt van de Haagse fotograaf, dat is vervolgens in delen door verschillende kunstenaars bewerkt en nu te zien in de Binckhorst.

 Rob Kemperman

@RobKemperman

‘Haagse straatkunst naar een hoger niveau getild’

5:40 p.m. · 13 okt. 2020 Andere Tweets van Rob Kemperman bekijken

Met het werk willen de kunstenaars op een gepaste manier afscheid nemen van Mahler, hij stopt binnenkort met zijn werkzaamheden voor de gemeente Den Haag. De kunstenaars spreken over Hans als een goed bekendstaand figuur in de wereld van straatkunst in Den Haag. ‘Iemand die altijd vocht voor nieuwe projecten, legale muren waar dat mocht en er daardoor voor zorgde dat de straten van Den Haag meer kleur kregen’, zo omschrijft men Mahler. Het werk is een initiatief van Street Art Projects, de oprichter daarvan werkte lang samen met Mahler.

Naast het kunstwerk op een gebouw in de Binckhorst heeft Mahler ook nog een fysiek cadeau gekregen. “In legale tunnels mag men naar hartenlust bezig zijn”, vertelt Meulemans. “Dat betekent wel dat er laag op laag komt, op een gegeven moment breekt dat af”, een deel van die kunst heeft Mahler als cadeau gekregen.

Aanslag 16.10.2020 geschiedenisleraar in Parijs werd op straat onthoofd vanwege Charlie Hebdo oktober 18, 2020

Posted by jandewandelaar in aanslag, Charlie Hebdo, Parijs.
Tags: , ,
1 comment so far

Terreuraanslag Parijs 16.10.2020

Frankrijk is voor de tweede keer in drie weken opgeschrikt door een terreuraanslag. Een 47-jarige geschiedenisleraar werd op straat onthoofd door een 18-jarige jongen, nadat de docent eerder deze week de Mohammed-cartoons uit Charlie Hebdo in de klas liet zien.

De onthoofding van de leraar in een voorstad van Parijs vanavond was een ‘islamistische tereuraanslag’. Dat zei de Franse president Emmanuel Macron bij zijn bezoek aan de voorstad Conflans Sainte Honorine waar de moord plaatsvond.

Herdenking 2e kamer 27.10.2020

Het kabinet en de Tweede Kamer hebben de vermoorde Franse leraar Samuel Paty herdacht. De Franse ambassadeur was daarbij in de Kamer aanwezig. Paty werd onthoofd door een extremistische moslim omdat hij in een van zijn geschiedenislessen cartoons van de profeet Mohammed had laten zien.

Kamervoorzitter Arib beschreef het belang dat Paty hechtte aan zijn lessen over de open samenleving. “We kennen allemaal zo’n leraar die je de ogen opent en waar je veel van leert. Zij helpen jonge mensen spelenderwijs leren over de samenleving, over vrijheid van meningsuiting, respect voor minderheden, vrijheid van religie.” zei Arib.

Premier Pakistan: Facebook moet islamofobie behandelen als Holocaustontkenning

De Pakistaanse premier Imran Khan roept Facebook op islamofobie hetzelfde te behandelen als Holocaustontkenning. “Het kan niet zo zijn dat haatberichten over sommigen niet worden toegestaan, maar over anderen wel.”

Khan noemt het terecht dat Facebook meer gaat doen om Holocaustontkenning aan te pakken, maar wil die bescherming ook graag voor geloofsgenoten. Hij ziet parallellen met de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog of de gewelddadige pogroms uit Oost-Europa.

“Vandaag de dag zien we pogroms tegen moslims in verschillende delen van de wereld”, schrijft Khan op het sociale medium in een brief aan Mark Zuckerberg. “We moeten islamofobie verbieden voordat moslims worden vervolgd.”

Frankrijk expliciet genoemd

Khan verwijst naar de behandeling van moslims door aartsvijand India. Maar hij schrijft ook over moslims in Frankrijk, “waar godslasterlijke cartoons gericht tegen de islam en de heilige profeet worden toegestaan”. President Macron wil juist fel optreden tegen extremistische moslims na de onthoofding van een leraar die Mohammedcartoons toonde om vrijheid van meningsuiting te illustreren.

Onder meer in Bangladesh trokken personen vandaag de straat op om te betogen tegen Frankrijk. De demonstranten hadden plakkaten bij met daarop een karikatuur van Emmanuel Macron en de woorden: ,,Macron is de vijand van vrede”. © AP

Boycot

Macron heeft zich na de moord op docent Samuel Paty door een moslimextremist fel uitgesproken tegen radicalisme en voor een striktere scheiding tussen kerk en staat.

Volgens Erdogan reageert Macron overdreven op de aanslag en misbruikt hij de moord om zich tegen moslims te keren en de islam af te schilderen als een groot kwaad. De Turkse regering heeft maandag nadrukkelijk betoogd dat de moord op de Franse leraar ‘monsterlijk’ is. Eerder verweet Parijs het regime in Ankara nog niet te hebben gereageerd op de aanslag.

Erdogan heeft in zijn laatste uitval tegen Macron opgeroepen geen Franse producten meer te kopen.

Afgelopen weekend maakten EU-president Charles Michel, EU-buitenlandchef Josep Borrell en meerdere andere Europese regeringsleiders al bezwaar tegen Erdogans uitlatingen. Frankrijk noemde ze onbeschoft en riep zijn ambassadeur terug. De Duitse bondskanselier Merkel vond de uitspraken van Erdogan ‘lasterlijk’.

Tweede Wereldoorlog

Moslims in Europa worden volgens Erdogan behandeld zoals Joden voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog.

Erdogan heeft in zijn laatste uitval tegen Macron opgeroepen geen Franse producten meer te kopen. Eerder kenschetste hij het Franse staatshoofd als een verward iemand die hulp nodig heeft. Daar is verontwaardigd op gereageerd onder meer door premier Rutte. Die noemde Erdogans uitlatingen „onacceptabel.” En de Duitse bondskanselier Merkel noemde de uitspraken van Erdogan ’lasterlijk’.

Erdogan refereerde in zijn kritiek aan de vervolging van Joden die in nazi-Duitsland (1933-1945) en in de door de nazi’s bezette gebieden of hun vazalstaten vanaf april 1933 tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog plaatsvond. De vervolging begon al in april 1933 met allerlei discriminerende maatregelen, onteigeningen en ontslagen en mondde acht jaar later uit een kolossale operatie om de Joden uit te roeien.

De Turkse leider is boos over de reactie van met name zijn Franse ambtgenoot Macron op de jihadistische moord op een Franse leraar van een middelbare school in een Parijse voorstad.

Rutte

Premier Mark Rutte vindt de uitspraken van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan over zijn Franse ambtgenoot Emmanuel Macron onacceptabel. Erdogan, die ontstemd was over de scherpe uitlatingen van Macron over de islam, vroeg zich zaterdag hardop af of de Franse president wel goed bij zijn hoofd was en raadde hem aan langs de psychiater te gaan.

‘Nederland blijft met Frankrijk pal voor de gemeenschappelijke waarden van de EU staan’, laat Rutte weten in een tweet. ‘Voor het vrije woord en tegen extremisme en radicalisme.’

Boycot Jordanië, Koeweit en Qatar

Jordanië, Koeweit en Qatar zijn overgegaan tot een volledige boycot van Franse producten. De drie Arabische landen zijn het niet eens met het nieuwe islambeleid van de Franse president Emmanuel Macron. Na de onthoofding van leraar Samuel Paty door een moslimextremist nam Macron strenge maatregelen.

Macron zei dat Frankrijk spotprenten nooit zal opgeven en kondigde maatregelen aan om moslimextremisme harder aan te pakken.

Vorige week was het nog maar een oproep op social media: #BoycottFrenchProducts. Tal van bedrijven in Arabische landen en Turkije geven daar inmiddels gehoor aan en halen Franse producten als L’Oreal, Tefal en La Vache Qui Rit uit de schappen.

‘We zien nog wel wie de sterkste is’

In Jordanië, Koeweit en Qatar is de reactie voorlopig het hardst: daar hebben de regeringen een totaalverbod op Franse producten afgekondigd. “De Fransen moeten onze religie respecteren,” zegt de directeur van een winkelcentrum in Jordanië tegen Reuters. “Zij uiten zich met cartoons en wij uiten ons economisch. We zien nog wel wie de sterkste is”.

Ook Erdogan tegen Macron

De tegenreactie op Macrons islambeleid komt ook uit Turkije. Daar riep president Erdogan vandaag zijn volk op om nooit meer Franse goederen te kopen.

Eerder zette Erdogan al vraagtekens bij Macrons mentale gezondheid: “Macron heeft psychische hulp nodig. Wat kan je anders zeggen tegen een staatshoofd dat niet gelooft in de vrijheid van godsdienst, die zo gedraagt tegen al die miljoenen mensen met verschillende godsdiensten in zijn eigen land?”

Solidariteitsbetuiging met de vermoorde Franse leraar Samuel Paty in Parijs. © REUTERS

‘Discussie rond spotprenten moet verplichte lesstof zijn’

Een Deense lerares die op Facebook had aangekondigd dat ook zij de omstreden cartoons van Mohammed in de klas wilde behandelen, is bedreigd. Ondertussen maakt een grote Deense krant zich sterk om de discussie rond de spotprenten tot verplichte leerstof te maken.

De onthoofding van de Franse leraar Samuel Paty in Frankrijk heeft tot extra veel ophef geleid in Denemarken. In dat land publiceerde vijftien jaar geleden dagblad Jyllans-Posten na een tekenwedstrijd een serie van twaalf spotprenten over Mohammed en de islam. Dat leidde tot woede en verontwaardiging bij een deel van de moslimgemeenschap.

Eerst in Denemarken en West-Europa, daarna in moslimlanden wereldwijd. Een Deense collega van maatschappijleraar Paty wilde nu zijn fakkel overnemen maar na bedreigingen zou ze daarvan afzien. Een aanklacht is ingediend tegen degenen die haar op Facebook bedreigden, meldt de Deense krant Politiken.

Volgens een onderzoek van omroep DR onder bijna zeshonderd vakgenoten van Paty zou een vijfde van zijn Deense collega’s vinden dat de spotprenten wel degelijk moeten worden behandeld in de les. Bijna de helft van de docenten die op de enquête reageerden, maakt zich daarbij wel zorgen om de eigen veiligheid.

Franse justitie vervolgt man voor liken foto onthoofde leraar

Justitie in Frankrijk gaat een 22-jarige man vervolgen, omdat hij op twitter een gruwelijke foto had geliked van de onthoofde leraar Samuel Paty. Het gaat om een man van Tsjetsjeense afkomst, die al in beeld was bij de autoriteiten.

Paty had Mohammed-cartoons laten zien in zijn les over de vrijheid van meningsuiting. Voor een 18-jarige leerling, ook van Tsjetsjeense afkomst, was dat reden de leraar op straat te onthoofden. Voordat de politie hem doodschoot, zette hij een foto van zijn slachtoffer online.

Oplopende ergernis over Frankrijk

De woordenwisseling komt op een moment van grote ergernis bij Erdogan en een deel van de islamitische wereld over de Europese reactie op een terreuraanslag in Frankrijk. Daar werd anderhalve week geleden een geschiedenisleraar onthoofd door een geradicaliseerde moslim, nadat die leraar Mohammedcartoons als lesmateriaal had gebruikt.

Via Twitter ruziën PVV-leider Geert Wilders en de politieke top in Turkije over een tweet van gisteren van Wilders met een spotprent van de Turkse president Erdogan. Daarop is het hoofd van de president te zien, getooid met een bom met een brandende lont; een verwijzing naar de beruchte Mohammed-cartoon.

Onder het portret staat ‘Terrorist’:

De reacties van de Turkse minister Çavusoglu van Buitenlandse Zaken en de woordvoerder van Erdogans AK-partij lieten niet lang op zich wachten. Çavusoglu liet weten dat het tijd is om een eind te maken aan fascistische politici in Europa. En AK-woordvoerder Çelik noemde het een plicht om de strijd aan te binden met “deze immorele fascisten”.

In een toespraak tot een partijcongres deed Erdogan of hij Wilders toesprak: “Ken je grenzen. Fascisme staat niet in ons boek, fascisme staat in jouw boek.”

Wilders reageerde op zijn beurt weer op de woorden van Erdogan. “Erdogan noemt me een fascist. Maar dat is zijn eigen gedachtengoed. Ik kom op voor onze vrijheid en verzet me juist tegen de onvrijheid van de totalitaire islamitische ideologie.”

President Macron reageerde met een reeks van maatregelen die erop gericht zijn moslimextremisme hard aan te pakken. Zo nam hij maatregelen tegen islamitische scholen en verenigingen, sloot hij een moskee en kondigde hij aan een groot aantal moslimextremisten over de grens te zetten. West-Europese landen hebben zich solidair betuigd met Frankijk.

Erdogan stelde gisteren in een toespraak dat Macron “psychische hulp” nodig had. Zijn adviseur Fahrettin Altun waarschuwde op Twitter dat Europa een steeds gevaarlijkere plek wordt voor moslims.

Erdogan uitte felle kritiek op Macrons houding tegenover moslims. In de nasleep van de terreuraanslag op een Franse leraar vorige week heeft de regering in Parijs maatregelen genomen tegen islamitische scholen en verenigingen.

‘Liggen al jaren overhoop’

De Franse regering noemt de woorden van Erdogan onacceptabel. Correspondent Frank Renout legt uit dat de ruzie allesbehalve uitzonderlijk is.

“President Macron en zijn Turkse collega liggen eigenlijk al jaren overhoop met elkaar. De oorlog in Syrië, het geweld in Libië, het Turks-Griekse conflict, de recente strijd tussen Azerbeidzjan en Armenië: steeds komt het tot een woordenwisseling tussen Frankrijk en Turkije. Het lijkt bijna een persoonlijk conflict tussen die twee.”

Conflict Turkije – Frankrijk

Frankrijk heeft zaterdag zijn ambassadeur in de Turkse hoofdstad Ankara teruggeroepen voor overleg nadat de Turkse president Recep Tayyip Erdogan zei dat de Franse president Emmanuel Macron “psychische hulp” nodig heeft.

Het Élysée in Parijs heeft de opmerkingen van de Turkse president Erdogan veroordeeld en zegt de uitspraken als “onaanvaardbaar” te zien.

Erdogan leverde in een televisietoespraak kritiek op de houding die Macron zou hebben tegenover moslims. In de nasleep van de terreuraanslag op een Franse leraar vorige week heeft de regering in Parijs maatregelen genomen tegen islamitische scholen en verenigingen. “Wat is Macrons probleem met de islam en moslims?”, , vroeg de Turkse president Erdogan zich hardop af.

Het voorstel van Macron om de seculiere waarden van zijn land te verdedigen tegen de radicale islam heeft de Turkse regering boos gemaakt. Het is een nieuwe irritatie aan een groeiende lijst van geschillen tussen de Franse leider en Erdogan.

De Organization of Islamic Cooperation (OIC), waarbij 57 landen zijn aangesloten, veroordeelt het vertonen van deze spotprenten op overheidsgebouwen. Onder meer in Marokko, Koeweit en Pakistan is via sociale media opgeroepen tot een boycot van Franse producten.

De hashtag ‘onze profeet is een rode lijn’ was bijvoorbeeld trending op Twitter in Marokko. “Maar daar wordt (nog) geen massaal gehoor aan gegeven”, zegt correspondent Samira Jadir. “De mensen hier vinden het afschuwelijk wat er is gebeurd met de leraar in Frankrijk. Maar hekelen wel de reactie van Frankrijk hierop. Vooral het koloniale sentiment wordt hier aangehaald.” Marokko heeft Franse kranten uit de schappen gehaald waarin de cartoon te zien was.

In de Golfstaten Koeweit en Qatar worden Franse producten daadwerkelijk uit de schappen gehaald, zeggen supermarktconcerns tegen Gulf News. Ook heeft het Koeweitse ministerie van Buitenlandse Zaken met ontzetting gereageerd op de vertoning van de spotprenten.

Herdenking Tweede kamer 27.10.2020

De Franse leraar Samuel Paty die vorige week werd onthoofd, wordt dinsdag 27.10.2020 herdacht in de Tweede Kamer. Dat zei premier Mark Rutte vrijdag tijdens een persconferentie.

Rutte spreekt van een ‘afschuwelijke terreurdaad’. De premier, die eerder al contact had met zijn Franse ambtgenoot Emmanuel Macron om Nederlandse steun te betuigen, gaat namens het kabinet een bijdrage leveren aan de herdenking.

Paty had in een les over vrijheid van meningsuiting spotprenten van de profeet Mohammed getoond. Dat zou het motief zijn geweest van de 18-jarige Tsjetsjeense moslimextremist Abdoellakh Aboejedovitsj Anzorov om de docent te doden. Hij werd door de politie doodgeschoten na zijn terreurdaad.

‘Niet alleen Franse waarden staan op het spel na aanval op leraar, maar ook Nederlandse’

De brute moord op leraar Samuel Paty slaat ook de Franse ambassadeur in Den Haag even uit het lood. ,,Deze aanslag op onze identiteit gaat heel de vrije wereld aan’’, zegt Luis Vassy.

Onder leiding van de zichtbaar ontroerde president Emmanuel Macron nam Frankrijk op indrukwekkende wijze afscheid van de vrijdag vermoorde leerkracht Samuel Paty. De ceremonie op de universiteit Sorbonne in Parijs is ook Luis Vassy niet in de koude kleren gaan zitten.

,,Iedere Fransman, of beter nog, iedereen die de vrijheid koestert, grijpt dit aan. Niet alleen omdat hij op een barbaarse manier is vermoord (onthoofding, red). Het gaat hier om een leerkracht die onafhankelijk, vrij onderwijs wil geven over een onderwerp dat er erg toe doet: de vrijheid van meningsuiting’’, zegt ambassadeur Luis Vassy (40).

Volgens hem weten ook veel Nederlanders daarom de aanslag naar waarde te schatten. Niet alleen premier Mark Rutte sprak zijn steun uit. De ambassade ontving veel reacties per e-mail, van politieke partijen, onderwijsinstellingen en burgers.

,,Daaruit blijkt maar weer het belang van wat wij met elkaar delen, de vrijheid in het algemeen en de vrijheid van meningsuiting in het bijzonder’’, aldus Vassy. ,,Dat we ons samen verzetten tegen haatcampagnes, intimidatie en extremistisch geweld. Frankrijk is aangevallen, maar niet alleen Franse waarden, ook Nederlandse staan op het spel.’’

De moord op Paty is volgens Vassy opnieuw een ‘wake-upcall’. ,,Sinds 2012 ligt de samenleving aanhoudend onder extremistisch vuur van islamitisch terrorisme. Met dodelijke aanslagen op een joodse school in Toulouse, op militairen, politieagenten, een priester, journalisten en de afschuwelijke gebeurtenissen in Nice en Bataclan’’, vat de ambassadeur samen. ,,Het waren aanvallen op vertegenwoordigers van onze instituties, op onze manier van leven.’’

,,Dit is een heel belangrijk probleem. Na de bloedige aanslag in Christchurch in Nieuw-Zeeland, twee jaar geleden, heeft Frankrijk met andere Europese landen het voorstel gedaan voor nieuwe regulering in de Europese Unie voor sociale platforms.

Daartoe behoort de opdracht aan de platforms om binnen een uur berichtgeving te verwijderen met bedreigend terroristisch gedachtegoed. Bovendien moet niet langer de staat waar het platform is gevestigd daarover zakendoen met die bedrijven, maar de staat waar de boodschappen worden geuit.’’ Het voorstel ligt nu bij het Europees Parlement. Luis Vassy hoopt dat de discussie erover nu extra vaart krijgt.

Frankrijk zal cartoons nooit opgeven

Frankrijk zal cartoons nooit opgeven. President Emmanuel Macron zei dat woensdag tijdens een hommage aan de vrijdag onthoofde leraar Samuel Paty (47). Die had in een les over vrijheid van meningsuiting spotprenten van de profeet Mohammed getoond en werd daar vrijdag voor vermoord in de Parijse voorstad Conflans-Sainte-Honorine.

Bij een indrukwekkende herdenking is de vrijdag onthoofde leraar Samuel Paty (47) gisteravond postuum de hoogste Franse onderscheiding toegekend. Kort voor de hommage werd duidelijk dat de moordenaar 300 tot 350 euro aan twee leerlingen had gegeven om de docent aan te wijzen.

‘Nasleep onthoofde docent bewijst: islamkritiek blijft levensgevaarlijk’

Na de onthoofding van de Franse geschiedenisleraar Samuel Paty bleef massale ophef in Nederland uit. Maar wie durft zich uit te spreken over de radicale islam als je daarmee je eigen veiligheid in gevaar brengt? En waarom zou je dit risico lopen als het overgrote deel van Nederland zwijgt? Telegraafverslaggever Wierd Duk hekelt de houding van Nederlandse politici. „Laten we een voorbeeld nemen aan de duidelijke taal van de Franse president Macron.”

Franse leraar krijgt hoogste onderscheiding bij eerbetoon

Onder anderen de Franse president Emmanuel Macron sprak bij de gelegenheid. Hij noemde Paty “een van die leraren die je nooit zal vergeten“. Macron prees de moeite die de “gepassioneerde” leraar deed om nog beter te worden voor zijn leerlingen.

Bij het eerbetoon werd door president Macron de Légion d’Honneur toegekend aan de onthoofde leraar. Zijn familie nam de hoogste Franse onderscheiding in ontvangst. Bij het eerbetoon waren onder anderen oud-president Hollande, nabestaanden en honderd leerlingen van scholen uit de buurt van Parijs aanwezig.

Macron zei in een toespraak dat hij geen aandacht wilde besteden aan de dader. Hij wilde niet over de “barbaarse” terreurdaad praten. “Je verdient het niet. Vanavond wil ik het hebben over Samuel Paty.” Volgens Macron zal de leraar niet vergeten worden. Hij beloofde zich te blijven inzetten voor tolerantie en de vrijheid.

In Frankrijk is vandaag een landelijke herdenking voor de onthoofde leraar maatschappijleer Samuel Paty. Hem werd door een extremistische moslim de keel doorgesneden omdat hij spotprenten van de profeet Mohammed in de klas had laten zien. De aanslag heeft ook impact op Nederlandse docenten. Leraren maatschappijleer vinden dat hun vak veel belangrijker moet worden op scholen. In de onderbouw worden nu bijna geen lessen gegeven over bijvoorbeeld de democratie en de rechtsstaat.

Leraren staan nu ook stil bij hun eigen manier van lesgeven. Laat je de spotprenten zien en zo ja, hoe praat je erover met leerlingen?

Wel spotprenten tonen

“We zagen thuis op het journaal dat die Franse leraar was vermoord”, zegt docent maatschappijleer Rob Molenkamp uit Amersfoort. “Dat nieuws komt echt binnen. Mijn vrouw zei meteen: ‘Maar Rob, jij praat in de klas ook over de spotprenten. Heeft dit gevolgen voor jouw lessen?’ Ik ben nuchter, maar enige angst of voorzichtigheid zit nu toch in mijn achterhoofd.”

Molenkamp stopt niet met het laten zien van de spotprenten die onder meer in het Franse satirische blad Charlie Hebdo stonden: “Ik laat me niet weerhouden door zoiets gruwelijks.” De leraar is van plan om binnen het thema democratie dat binnenkort start, de cartoons te laten zien.

“De bedoeling daarvan is om een discussie te starten”, legt hij uit. “Ik zeg dan: ‘Jongens, precies vanwege wat ik nu doe, is iemand vermoord. Een leraar is onthoofd. Wat zegt dat over onze democratie?’ Maar ik geef er wel context bij. Een cartoon simpelweg laten zien om effectbejag lijkt me niet verstandig.”

“Mijn stijl van lesgeven is om een stelling makkelijk de groep in te gooien”, voegt Molenkamp toe. “Maar nu vraag ik me af of wij leraren genoeg in de gaten hebben welke gevoeligheden er leven, bijvoorbeeld onder leerlingen met een andere culturele achtergrond, om deze discussie verantwoord te brengen?”

Shockeffect

Docent maatschappijleer Henk-Jaap Batelaan geeft les in Hoorn. Hij laat de cartoons van de profeet Mohammed bewust niet zien. “Bij de aanslagen op Charlie Hebdo heb ik andere cartoons van dit tijdschrift laten zien. Cartoons die ook schokkend zijn, maar niet voor de leerlingen in mijn klassen. Bijvoorbeeld een Hebdo-cartoon waarbij Marine le Pen wordt geassocieerd met het nazisme. En dan leg ik uit wie zij is. Ik kies er bewust voor om een vergelijkbare spotprent over Wilders niet te laten zien. Alle leerlingen moeten zich veilig voelen in de klas.”

Docent Karim Amghar raadt leraren ten zeerste af om de spotprenten te laten zien zonder de klas goed voor te bereiden. Amghar schreef het boek Van Radicaal naar Amicaal over radicalisering en is docent omgangskunde. “Je kunt ook over vrijheid van meningsuiting praten zonder de spotprenten te tonen. Als je ze laat zien, zorg dan dat kinderen de vaardigheden hebben om te dealen met hun emoties daarbij.”

In de opleiding voor docenten maatschappijleraar zou het meer moeten gaan over radicalisering, vindt Amghar. “Docenten zijn nu te weinig onderlegd in hoe ze daar met kinderen over praten en er is onvoldoende aandacht voor in de lerarenopleiding. Dat zie je wel aan de vele vragen van docenten die ik na Frankrijk krijg, ze willen weten hoe ze ermee om moeten gaan.”

Zowel bij de Franse ambassade in Den Haag als in de Tweede Kamer is vandaag de vorige week onthoofde leraar Samuel Paty herdacht. Ieder deed dat op zijn eigen wijze.

Met een minuut stilte wilde de Franse ambassadeur in Nederland, Luis Vassy, een eerbetoon aan de leraar brengen die in een voorstad van Parijs werd onthoofd door een 18-jarige moslimextremist van Tsjetsjeense afkomst. De docent had voor de klas spotprenten getoond van de profeet Mohammed in een les over vrijheid van meningsuiting.

Bloemen bij Spinozamonument voor vermoorde leraar Samuel Paty

Het Humanistisch Verbond heeft maandag bloemen gelegd bij het Spinozamonument bij het stadhuis. Het is een bescheiden eerbetoon aan Samuel Paty, de in Parijs vermoordde leerkracht.

Volgens voorzitter Boris van der Ham was Paty een leraar die lesgaf in vrijheid van meningsuiting. “Hij heeft dat met zijn leven moeten bekopen. De bloemen leggen we bij het standbeeld van Spinoza, de man die vrijheid van meningsuiting al vanaf de 17de eeuw in ons land heeft bepleit.”

Leerlingen van school onthoofde Franse leraar verdacht van aannemen geld moordenaar

Twee Franse middelbare scholieren die werden opgepakt na de onthoofding van een leraar van hun school, vrijdag in een voorstad van Parijs, moeten voor de onderzoeksrechter verschijnen. Ze zouden de 18-jarige moordenaar hebben geholpen om Samuel Paty (47) te vinden en in ruil daarvoor geld hebben gekregen, meldt de krant Le Parisien.

De scholieren spraken enkele uren voor de moord in Conflans-Sainte-Honorine (Yvelines) met de Tsjetsjeense vluchteling, die de leraar omstreeks 17.00 uur zou onthoofden terwijl hij naar huis liep. Als blijkt dat de leerlingen op de hoogte waren van de bedoelingen van Abdoullakh Anzarov, lopen ze volgens de krant het risico te worden aangeklaagd voor ‘medeplichtigheid aan een terroristische moord’ of ‘deelname aan een terroristische vereniging’.

Verdachten onthoofdingszaak medeplichtig aan terroristische moord

Medeplichtigheid aan een terroristische moord. Daarvan worden de zeven verdachten beschuldigd die vastzitten in de zaak van de onthoofde leraar Samuel Paty in Frankrijk. Er ligt nog geen formele aanklacht, zegt antiterrorismeaanklager Jean-François Ricard.

Een andere verdachte is de vader van een scholiere die op internet opriep tot actie tegen Paty. Volgens de aanklager had de vader meerdere berichten met de aanvaller uitgewisseld.

Verder worden de islamistische activist Abdelhakim Sefrioui en drie vrienden van de dader ervan verdacht dat zij de dader hebben vergezeld of begeleid bij de aankoop van een wapen.

 

AD 17.10.2020

De zaak wordt gezien als een moord met een terroristische achtergrond, zegt ook het Franse Openbaar Ministerie. De anti-terreurafdeling is een onderzoek begonnen. Een politiebron heeft tegen persbureau Reuters gezegd dat de verdachte volgens getuigen Allahoe Akbar riep tijdens de aanval, maar de politie heeft dat niet bevestigd via de officiële woordvoering.

Onthoofde leraar krijgt postuum hoogste onderscheiding Frankrijk

De geschiedenisleraar die vrijdag bij Parijs werd onthoofd, krijgt postuum de hoogste Franse onderscheiding. De Franse onderwijsminister Jean-Michel Blanquer maakte dinsdag bekend dat Samuel Paty de Légion d’ honneur (Legioen van Eer) krijgt.

Woensdag 21.10.2020  wordt een nationale ceremonie ter ere van Paty gehouden in de Sorbonne-universiteit in Parijs.

De onthoofding van de Franse maatschappijleraar Samuel Paty schokt ook leraren in ons land. 

Lesgeven kan je dood worden. De onthoofding van de Franse maatschappijleraar Samuel Paty schokt ook leraren in ons land, zoals leraar Rob Molenkamp uit Amersfoort. “Natuurlijk ben je geschokt en kom je tot het besef dat dit ook mij kan overkomen. Maar ik ga absoluut mijn lessen niet aanpassen en maak mij ook geen zorgen.”

Rob Molenkamp geeft al 25 jaar maatschappijleer op het Vathorst College in Amersfoort. Hij hoorde vrijdag op het tv-nieuws van de moordaanslag van zijn Franse collega. “Vreselijk dit. Daar zijn geen woorden voor. Mijn vrouw zei: jij doet hetzelfde werk. Ook ik laat cartoons zien in mijn klassen en films als Fitna. Ja, dit zou mij ook kunnen overkomen. Al ben ik daar niet bang voor. Ik geloof in onze vrije samenleving.”

In actie tegen radicale moslims zoekt Franse regering grenzen van de wet

De Franse regering toon zich inmiddels zich daadkrachtig met een reeks van verstrekkende maatregelen tegen verdachte islamitische organisaties, al is nog onduidelijk of dat wettelijk allemaal kan. Veel mensen vragen zich af of de regering niet eerder in actie had kunnen komen.

De voorzitter van die partij, Marine Le Pen, eist intussen dat buitenlanders die bij de inlichtingendiensten bekend staan als geradicaliseerd het land uit worden gezet. Geradicaliseerde Franse burgers zouden de gevangenis in moeten, al is dat juridisch gezien lang niet altijd mogelijk.

Wind uit de zeilen

Macron wil daarom nu gewoon snel veel maatregelen te nemen en laten zien dat hij optreedt.

En die maatregelen zijn er al. Zo werd vandaag een moskee gesloten die een video op Facebook plaatste, waarin leraar Samuel Paty werd zwartgemaakt. Ook deed de politie gisteren 40 huiszoekingen bij burgers en verenigingen. De komende dagen wil de minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin daarmee doorgaan. Elke dag moet de politie zo’n twintig plekken ‘bezoeken’.

Sociale media

Er komt ook onderzoek naar zo’n 80 steunbetuigingen die de moordenaar van Samuel Paty op sociale media kreeg. Die komen volgens de veiligheidsdiensten van potentiële terroristen, die kritiek op de islam niet tolereren.

De regering heeft ook zo’n 50 verenigingen en groeperingen op de korrel, die separatisme zouden propageren. Dat wil zeggen dat ze de islam belangrijker vinden dan de Franse wet. Maar zulke maatregelen zijn in de rechtbank moeilijk hard te maken, zeggen experts. Daarvoor is de vrijheid van vereniging en de persvrijheid te stevig verankerd in de Franse wet.

Reacties Franse moslimgemeenschap

De voorzitter van de Franse Raad van het Moslimgeloof (CFCM), Mohammed Moussaoui, noemt “de uitbarstingen van terrorisme, dat zich beroept op de islam, een wereldwijde pandemie”. Hij onderstreept dat de Franse moslims geschokt zijn “door deze verschrikkelijke misdaad”.

Een dertigtal imams uit heel Frankrijk roept islamitische jongeren op “om zich te richten tot gekwalificeerde imams en theologen, en niet te vervallen in obscurantisme en onwetendheid”.

Parijs sluit moskee na onthoofding van leraar

De Franse autoriteiten sluiten een moskee bij Parijs na de onthoofding van een leraar die zijn leerlingen een cartoon van de profeet Mohammed had laten zien.

De moskee in een dichtbevolkte buitenwijk ten noordoosten van Parijs had dagen voor de gruwelijke moord op vrijdag een video op zijn Facebook-pagina verspreid. Die was gericht tegen leraar Samuel Paty en zijn klassikale discussie over vrijheid van meningsuiting, zei een bron dicht bij het onderzoek.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken zei dat de moskee in de gemeente Pantin, die zo’n 1500 gelovigen telt, vanaf woensdagavond zes maanden gesloten zal zijn.

Vijanden

Minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin, die maandag beloofde dat er „geen minuut respijt zou zijn voor de vijanden van de Republiek”, had de regionale autoriteiten gevraagd de moskee te sluiten.

Franse neonazi’s verspreiden foto van afgehakt hoofd vermoorde leraar, justitie opent onderzoek

Een website van Franse neonazi’s heeft een foto verspreid van het afgehakte hoofd van de vermoorde leraar Samuel Paty (47). Hij werd vorige week in een voorstad van Parijs onthoofd door een 18-jarige Russische vluchteling afkomstig uit Tjsetsjenië. Het Openbaar Ministerie (OM) in de Franse hoofdstad is een onderzoek begonnen.

Het gaat om een onderzoek naar ‘verspreiding van beelden van geweld’, melden Le Parisien en persbureau AFP. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de brigade ter onderdrukking van misdrijven tegen personen (BRDP) van de Franse gerechtelijke politie en volgt op een klacht van de Franse vereniging van slachtoffers van terrorisme (AFVT). Die deed maandag aangifte tegen de website wegens ‘een publicatie die aanzet tot terrorisme of van dien aard is dat de ze de menselijke waardigheid ernstig ondermijnt’.

Moordenaar Franse docent had contact met vader van leerling

De achttienjarige man die vorige week de Franse docent Samuel Paty doodde, zou voorafgaand aan de daad een ouder van een van de leerlingen hebben ge-sms’t, laten bronnen dinsdag aan onder meer Le Parisien weten.

De 18-jarige moslimextremist die in Frankrijk een docent onthoofdde, had voor de moord contact met de vader van een leerling van het slachtoffer. Die ging op internet tekeer tegen de leerkracht, zeggen bronnen binnen de politie.

De vader, die ook is opgepakt, was boos dat de docent voor de klas spotprenten had getoond van de profeet Mohammed. Hij had volgens de bronnen zijn telefoonnummer achtergelaten op Facebook en via WhatsApp berichten uitgewisseld met de extremist Abdullakh Anzorov voordat die toesloeg. Wat er in die berichten stond, is niet bekendgemaakt.

Debat weer op scherp in Frankrijk

Ook de Franse minister van Binnenlandse Zaken wil een aantal islamitische organisaties verbieden omdat ze “vijanden van de republiek” zouden zijn. Nog eens 50 verenigingen, islamitische scholen en culturele instellingen krijgen deze week inspecteurs op bezoek.

Dat heeft minister Gérald Darmanin bekendgemaakt op de Franse radio. Hij zei niet hoe hij dat juridisch wil gaan regelen. De kans bestaat dat organisaties een verbod zullen aanvechten.

Door de onthoofding van de leraar Samuel Paty is in Frankrijk het debat over de positie van de islam weer op scherp gezet. Correspondent Stefan de Vries verwacht er niet veel van. ”Macron spreekt oorlogstaal. Maar hij pakt het probleem niet bij de wortels aan.”

De terreuraanvallen waar Frankrijk geregeld mee te maken krijgt, zorgen er telkens voor dat het debat over ‘islamitisch separatisme’, zoals Franse politici het noemen, weer terug is bij af. Daarbij wijzen ze naar radicalisering van de islam, terwijl in de Franse maatschappij zelf nog een hoop te winnen valt.

De minister van Binnenlandse Zaken maakte verder bekend dat sinds het aantreden van president Macron, in 2017, in totaal 32 terreuraanslagen zijn verijdeld.

Financiële vergoeding

Er zijn vier leerlingen opgepakt omdat de politie ervan uitgaat dat scholieren de aanslagpleger tegen betaling hebben geholpen bij het vinden van zijn doelwit. Hij zou op straat leerlingen hebben gevraagd om Paty aan te wijzen, waarna hij Paty neerstak en onthoofde.

Vier van de vijftien personen zijn leerlingen op de school van de geschiedenisleraar, schrijven persbureau AFP en LeParisien op basis van een juridische bron.

Een andere leerling is na politieverhoor vrijgelaten, schrijft de krant Le Parisien. Onder de arrestanten zijn de de vader van een schoolmeisje en een bekende islamistische militant die hadden aangedrongen op de aanslag. En verder de ouders van de aanslagpleger, zijn grootvader en zijn jongere broer, zo werd al eerder bekend.

‘Niet bang zijn’

Voor kinderen van twaalf en dertien jaar staat de vrijheid van meningsuiting in Frankrijk het lesprogramma. De docent mag daar zelf beslissen hoe hij de les invult.

“Sommige mensen zeggen dat het zijn eigen schuld is, maar hij volgde gewoon het lesprogramma”, zegt Sophie. “Het was zijn eigen beslissing om de karikatuur van Mohammed te laten zien. Ik heb dat zelf nooit gedaan, ik ben niet erg geïnteresseerd in die cartoons. Maar hij deed het op een subtiele manier.” Leerlingen kregen de kans om even de klas te verlaten.

Zondag 18.10.2020

“Als je de vrijheid van meningsuiting wilt bespreken met leerlingen van twaalf, dertien jaar, kun je over de Franse revolutie beginnen, maar dat sluit niet aan bij hun belevingswereld. Met illustraties kun je hun belangstelling wekken. Hij probeerde gewoon de aandacht van zijn leerlingen vast te houden.”

In verschillende Franse steden zijn gisteren 18.10.2020 tienduizenden  demonstranten de straat opgegaan vanwege de onthoofding van een leraar in een voorstand van Parijs. Intussen wil president Emmanuel Macron dat er nog voor het einde van de herfstvakantie strenge beveiliging komt op Franse scholen.

Fatwa

“Ze hebben blijkbaar een fatwa tegen de leraar gelanceerd”, zegt de Franse minister van Binnenlandse Zaken.

De vader van een scholiere zou hebben aangedrongen op de aanslag en daarbij hebben aangedrongen op hulp van Collectif contre l’islamophobie en France.

Het gaat om de islamistische organisaties die volgens Darmanin “separatistisch” zouden zijn, schrijft Le Figaro. Islamisme verwijst naar een extremistische politieke versie van de islam.

De islamitische groepering Collectif contre l’islamophobie en France (Collectief tegen islamofobie in Frankrijk) was met een lastercampagne begonnen en had een fatwa uitgesproken over de Franse leraar die afgelopen vrijdag is gedood bij een aanslag, meldt de Franse Gérald Darmanin (Binnenlandse Zaken) maandag. Hij onderzoekt of de groep die de fatwa uitsprak verboden kan worden.

Tegen Paty was een zogeheten fatwa uitgesproken door de islamitische groepering Collectif contre l’islamophobie en France (Collectief tegen islamofobie in Frankrijk), meldde de Franse minister van Binnenlandse Zaken, Gérald Darmanin. Een fatwa is een decreet van geestelijken waarin wordt gezegd hoe moslims zich moeten gedragen. Dat kan in de vorm van een verbod, maar ook als een oproep om iemand te doden.

Volgens de Franse minister van Binnenlandse Zaken worden er nog meer politieoperaties opgestart. Onderzocht wordt of bepaalde groepen uit de Franse moslimgemeenschap moeten worden opgeheven na beschuldigingen van het bevorderen van geweld en haat.

Ondertussen worden zo’n tachtig politieoperaties opgestart, aldus Darmanin. Volgens persbureau AFP worden woningen van tientallen personen doorzocht.

De Franse leraar die gisteren in een stad in de buurt van Parijs om het leven is gebracht bij een aanslag, krijgt een nationaal eerbetoon. Dat heeft het kantoor van de Franse president Macron laten weten. Wanneer de plechtigheid zal plaatsvinden is bekend namelijk zondag 18.10.2020, meldt de Franse publieke omroep, maar wel duidelijk is dat het zal worden georganiseerd in overleg met de familie van het slachtoffer.

Telegraaf 17.10.2020

In de stad waar gistermiddag de keel werd doorgesneden van een leraar komen bewoners, leerlingen en hun ouders samen. Een mevrouw pinkt met een zakdoek een traantje weg. Een tienerjongen in joggingbroek loopt met een witte roos in zijn hand. ,,Het is een verschrikking. Ik heb er geen woorden voor’’, zegt een moeder die hier twee kinderen op school heeft. Vorige maand werd een man uit Pakistan opgepakt, nadat hij vlak bij het oude redactiekantoor van het weekblad had ingestoken op twee mensen. Die raakten gewond.

De school nabij Parijs waar de leraar werkte die gisteren omkwam bij een aanslag, ontving de afgelopen tijd meerdere dreigementen. De Franse anti-terreuraanklager heeft dat bekendgemaakt op een persconferentie.

Oud-premier Manuel Valls heeft Franse media opgeroepen spotprenten over Mohammed van het satirische tijdschrift Charlie Hebdo te publiceren. “Alle leerlingen moeten deze cartoons kunnen zien, en daarna moet uitgelegd worden wat hier is gebeurd”, zegt hij in een video op de site van nieuwszender France Info.

De achttienjarige man die wordt verdacht van het doodsteken en onthoofden van een leraar in een voorstad van Parijs had voorafgaand aan het incident aan scholieren op straat gevraagd om de docent aan te wijzen. Dat meldt de Franse openbaar aanklager voor terrorismezaken zaterdag. De verdachte was toen nog niet bekend bij veiligheidsdiensten.

Na de onthoofding had de achttienjarige man uit Rusland een foto van het lichaam van het slachtoffer met een bericht waarin hij verantwoordelijkheid opeiste op Twitter geplaatst. Toen agenten de verdachte hadden doodgeschoten, vonden ze dit bericht op zijn telefoon. Twitter heeft dit bericht snel verwijderd en het account van de man opgeheven.

De man die gisteravond de keel doorsneed van een 47-jarige leraar in een voorstad van Parijs is een 18-jarige van Tsjetsjeense afkomst. Aboulakh A. stond niet bekend als geradicaliseerd en had geen strafblad. Hij had sinds maart een verblijfsvergunning als vluchteling in Frankrijk, bevestigde een woordvoerder van justitie op een persconferentie zaterdagmiddag.

De Franse politie heeft negen verdachten aangehouden na de onthoofding van een leraar in een voorstad van Parijs. Onder de aangehouden mensen zouden familieleden van de dader zijn, meldt het Franse persbureau AFP op basis van een bron.

Een vijfde verdachte, de vermoedelijke dader, werd kort na het incident doodgeschoten door de politie. Volgens de Franse nieuwszender BFM ging het om een achttienjarige man die was geboren in Rusland. Hij zou “Allahoe akbar” hebben geroepen, maar een politiewoordvoerder kon dat nog niet bevestigen.

De halfzus van een van de verdachten heeft zich in het verleden aangesloten bij de terroristische groepering Islamitische Staat. Onderzocht wordt of er een verband is, zegt Renout. “De vraag is of deze 18-jarige alleen heeft gehandeld, of hij hulp kreeg, of dat hij in opdracht van iemand handelde.”

Onderzoek naar tweet

Gisteravond en afgelopen nacht pakte de politie in totaal negen mensen op. Het zou gaan om familieleden van de dader en de ouders van een leerling op de school waar het slachtoffer werkte. Drie andere arrestanten behoren tot de vriendenkring van de doodgeschoten verdachte. Het is onbekend of ze iets met de aanslag te maken hebben.

De politie onderzoekt een tweet waarin een foto van het hoofd van het slachtoffer werd getoond. De tweet is inmiddels verwijderd. Het is nog onduidelijk of het door de aanvaller is gepost.

Bij een vermoedelijke terreuraanslag ten noordwesten van Parijs is een man gedood. Zijn keel werd doorgesneden. Dat gebeurde rond 17 uur ‘s middags in Conflans-Sainte-Honorine, op enkele tienallen kilometers van Parijs.

Kort daarna werd in de buurgemeente Eragny een man met een mes aangehouden op straat. De man gedroeg zich ‘agressief en bedreigend’. Hij wilde niet stilstaan en ook niet zijn mes afgeven. Daarop schoten agenten hem neer, waarna de man overleed. Volgens het Franse BFM was het een 18-jarige man die was geboren in Rusland.

De lokale krant Le Parisien en Franceinfo heeft met bronnen gesproken die zeggen dat de leraar onlangs in de klas cartoons van Mohammed aan zijn leerlingen had laten zien in een les over de vrijheid van meningsuiting.

Vaker aanvallen in Frankrijk

De laatste jaren zijn er meer terreuraanvallen geweest in Frankrijk waarbij blasfemie het motief was. In september werden twee personen verwond bij het voormalig hoofdkantoor van het satirische blad Charlie Hebdo.

Zie ook:

lees: Duizenden mensen bij herdenking voor onthoofde leraar in Parijs NU 18.10.2020

lees: Tienduizenden Fransen de straat op als eerbetoon aan onthoofde leraar NOS 18.10.2020

lees: Groot protest na onthoofding Parijs, burgemeester Marcouch leeft mee Telegraaf 18.10.2020

lees: Duizenden eren door jihadist vermoorde leraar in Parijs AD 18.10.2020

lees: Woede na onthoofding van leraar: ‘Dit is waar het heen gaat met Frankrijk’ AD 17.10.2020

lees: Aanslag Parijs: Tsjetsjeense dader (18) van onthoofding liet leraar aanwijzen bij school AD 17.10.2020

Macron onderzoekt verbod islamorganisaties in ‘existentieel gevecht’ tegen terreur

Elsevier 19.10.,2020 Tegen de Franse docent die vrijdag 16 oktober is onthoofd, was een fatwa uitgesproken. Dat zei de Franse minister van Binnenlandse Zaken, Gérald Darmanin, maandagochtend. Darmanin onderzoekt of de verantwoordelijke groepering kan worden verboden. Zij zou een lastercampagne tegen geschiedenisdocent Samuel Paty hebben gevoerd.

Paty werd vrijdag onthoofd in een voorstad van Parijs door een 18-jarige Tsjetsjeense moslim, die door de politie werd doodgeschoten. Paty toonde in lessen over vrijheid van meningsuiting weleens cartoons van de profeet Mohammed.

Macron

Lees de blog van Philip van Tijn: Onthoofding Franse leraar kan wel eens de druppel zijn

Volgens Darmanin is de groep Collectif contre l’islamophobie en France (collectief tegen islamofobie in Frankrijk) ‘uiteraard betrokken’ bij de moord op Paty. Hij wil de groep laten ontbinden, omdat die een vijand van de Franse republiek is. Ook zou die groep tegen Paty een fatwa hebben uitgesproken. Met een fatwa worden moslims opgeroepen tot het volgen van bepaalde leefregels, wat ook het doden van een persoon kan zijn. Darmanin onderzoekt ook of andere organisaties kunnen worden verboden als zij tegen Franse waarden ingaan.

Massale herdenkingssamenkomsten

Zondag 18 oktober gingen Fransen massaal de straat op om te protesteren tegen de moord op Paty. In Parijs, Lyon en andere steden kwamen duizenden mensen bijeen. Zij droegen onder meer borden met teksten als Je suis Samuel, een verwijzing naar de leus Je suis Charlie, die is gebruikt na de aanslag op het Franse satirische blad Charlie Hebdo in 2015.

Bij de demonstratie in Parijs waren ook politici aanwezig, onder wie de burgemeester van Parijs en de Franse premier Jean Castex. Die schreef op Twitter dat Frankrijk geen schrik wordt aangejaagd, niet bang is en niet wordt verdeeld:

Jean Castex
@JeanCASTEX

Compte gouvernemental, France
Vous ne nous faites pas peur. Nous n’avons pas peur. Vous ne nous diviserez pas. Nous sommes la France !
Kleine aanslagen moeilijk te bestrijden

Drie weken geleden werd in de hoofdstad al een aanslag gepleegd door een extremistische moslim uit Pakistan. Hij stak twee mensen neer, die de terreurdaad overleefden. Zijn doelwit was het redactiekantoor van het blad Charlie Hebdo. De locatie van dat kantoor is onbekend sinds de aanslag vijf jaar geleden.

In april werden twee mensen vermoord en vijf verwond bij een terreurdaad in het plaatsje Romans-sur-Isère, ten zuiden van Lyon. Een Soedanese asielzoeker zit nog vast voor die aanslag.

Laurent Nuñez, voormalig hoofd van de Franse dienst voor binnenlandse veiligheid, zei eind september dat de veiligheidsdiensten worstelen met die kleine terreuraanslagen. Grote terreurdaden worden makkelijker onderschept, maar kleine aanslagen zoals in Parijs zijn lastiger te bestrijden. Die worden gepleegd door individuen zonder banden met terreurgroepen en radicaliseren zelf door propagandakanalen.

Existentieel gevecht tegen terrorisme

De Franse president Emmanuel Macron sprak na de moord op Paty van een ‘existentieel gevecht’ tegen terrorisme. De moord op Paty noemde hij islamistisch terrorisme. Macron onthulde begin oktober een aanpak om radicalisering te bestrijden en kondigde aan met een wetsvoorstel te komen.

Lees dit ingezonden opinieartikel van Paul Cliteur: De onthoofding van de Franse geschiedenisleraar Samuel Paty heeft grote gevolgen

Macrons wil ‘islamistisch separatisme’ bestrijden. Volgens de president verkeert de islam wereldwijd in crisis doordat posities binnen het geloof verharden. Macron wil de islam in Frankrijk bevrijden van buitenlandse invloeden. Hij noemde secularisme het cement van de Franse samenleving, en waarschuwde voor stigmatisering van alle moslims.

Volgens zijn aanpak moet er toezicht komen op de financiering van moskeeën en wordt thuisonderwijs aan banden gelegd. Kinderen moeten Frans onderwijs volgen. Ook moet de staat weer zichtbaar worden in buurten die getto’s zijn geworden. Het wetsvoorstel onthult Macron later dit jaar.

De onthoofding van de Franse geschiedenisleraar Samuel Paty heeft grote gevolgen

Elsevier 18.10.2020 De islamitische terreuraanslag op een Franse geschiedenisleraar, die werd onthoofd omdat hij Mohammed-cartoons aan de klas toonde, heeft verstrekkende gevolgen, schrijft hoogleraar en FVD-senator Paul Cliteur in een ingezonden opiniestuk. ‘Welke geschiedenisleraar gaat na deze onthoofding het probleem van de vrijheid van expressie nog in de klas bespreken?’

De Franse president Emmanuel Macron noemde de onthoofding van de geschiedenisleraar Samuel Paty (1973-2020) een ‘islamitische terreuraanslag’. Hij zei: ‘Een burger is vermoord omdat hij leraar was en vrijheid van meningsuiting doceerde.’ Ook verklaarde Macron: ‘Het hele land staat achter alle leraren in het land.’ En hij beloofde dat Frankrijk ‘snel en met autoriteit’ zou reageren.

Paul Cliteur (1955) is hoogleraar encyclopedie van het recht aan de Universiteit Leiden en schrijver van Bardot, Fallaci, Houellebecq en Wilders (2016), In Naam van God (2018) en Cultuurmarxisme. Er waart een spook door het Westen (2018). Ook is hij directeur van het Renaissance Instituut, het wetenschappelijk bureau van Forum voor Democratie. Voor die partij is hij sinds juni 2019 lid van de Eerste Kamer.

Of we dat ‘snel en met autoriteit’ moeten geloven, daarbij kun je vraagtekens plaatsen. Het is Frankrijk niet gelukt dit probleem van de gewelddadige reacties op cartoons op te lossen. Evenmin dat het Nederland is gelukt of welk ander West-Europees land ook. Alleen de centraal-Europese landen als Hongarije en Polen blijven gevrijwaard van jihadistisch-terroristische aanvallen.

De West-Europese landen worden echter steeds verder in een onderworpen positie gemanoeuvreerd. Welke geschiedenisleraar gaat na deze onthoofding het probleem van de vrijheid van expressie nog in de klas bespreken? Het hele land mag achter je staan, maar wat heb je daaraan als je letterlijk je hoofd kunt verliezen? En wat heb je daaraan als de politie en de president je tegen die onthoofding niet kunnen beschermen?

In Nederland begon dit proces met de moord op Theo van Gogh

Weinig mensen realiseren zich dat, maar in feite is dat proces in Nederland begonnen met de moord op de filmmaker Theo van Gogh in 2004. In 2005 gingen de Denen proberen of je nog cartoons over de profeet kon publiceren. Dat kon dus niet. Toen verklaarden de Franse cartoonisten zich in 2006 solidair met hun Deense collega’s, maar dat leidde in 2015 tot de moord op de gehele redactie van het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo.

Macron

Lees ook deze column die Afshin Ellian begin 2019 schreef: 4 jaar na Charlie Hebdo is onze vrijheid nog steeds in gevaar

Ook de Nederlandse overheidsdiensten die geacht worden dit probleem aan te pakken, lijken weinig anders te kunnen doen dan sussende geluiden produceren. In het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (oktober 2020) wordt (p. 17) opgemerkt dat weliswaar meer jihadistische aanslagen worden gepleegd, maar met ‘minder slachtoffers’.

Men vervolgt: ‘In de eerste helft van dit jaar hebben jihadisten in het Westen meer aanslagen gepleegd dan in heel 2019, terwijl er minder (fatale) slachtoffers vielen. Het gaat om kleinschalige aanslagen in met name Frankrijk en het Verenigde Koninkrijk (…).’

‘Kleinschalige aanslag’ met massale consequenties

Ook de moord op Samuel Paty was zo’n ‘kleinschalige aanslag’. Maar zolang onze regeringen er niet in slagen die kleinschalige aanslagen onder controle te krijgen, zijn de consequenties massaal. Het betekent niet alleen dat columnisten, cartoonisten of cabaretiers worden gemuilkorfd, maar ook dat historici de leraren in een klas het onderwerp niet meer kunnen bespreken.

 

Roofkunst – Het schilderij ’Winter’ van de Amerikaanse schilder Gari Melchers na 87 jaar terug bij de joodse familie van Rudolf Mosse. oktober 16, 2020

Posted by jandewandelaar in 2e wo, Gari Melchers, roofkunst, Rudolf Mosse.
Tags: , , , , ,
add a comment

Door nazi’s gestolen schilderij keert na 87 jaar terug naar joodse familie

Telegraaf 16.10.2020 Het schilderij ’Winter’ van de Amerikaanse schilder Gari Melchers is na 87 jaar teruggegeven aan de joodse familie Mosse. In 1933 ontvluchtten zij Duitsland en werd het doek door de nazi’s geroofd.

Het schilderij is een van de meer dan 200 kunstobjecten die de familie kwijtraakte aan de nazi’s, zo meldt CNN. Rudolf Mosse overleed in 1920, zijn vrouw vier jaar later. De kunstcollectie werd geërfd door hun dochter. Nadat de nazi’s aan de macht kwamen, vluchtte zij met haar familie naar Amerika. ’Winter’ ging van hand tot hand totdat het in 1934 gekocht werd door zakenman Bartlett Arkell. Hij wist waarschijnlijk niet dat het doek gestolen was.

Sinds datzelfde jaar hing het schilderij in het Arkell Museum in Canajoharie, New York. Nadat het museum gehoord had dat het gestolen was, droegen ze het over aan de FBI. De Mosse Foundation heeft het doek donderdag teruggekregen. „De familie Mosse raakte bijna alles kwijt omdat ze joods waren, maar hun hoop behielden ze. Dit neemt zeker niet de pijn van de familie weg, maar ik hoop dat ze toch een beetje gerechtigheid voelen”, aldus advocate Antoinette T. Bacon.

De waarde van het schilderij wordt op enkele honderdduizenden euro’s geschat. Het zal geveild worden. Ondertussen wordt geprobeerd andere kunst die van de familie gestolen werd terug te halen uit onder meer Polen, Zweden en Duitsland.

BEKIJK MEER VAN; schilderkunst bibliotheek en museum misdaad Rudolf Mosse Gari Melchers Verenigde Staten Federal Bureau of Investigation

Koloniale Roofkunst terug naar land van herkomst oktober 7, 2020

Posted by jandewandelaar in kunstroof, Lilian Gonçalves-Ho Kang You, roofkunst.
Tags: , , ,
1 comment so far

AD 08.10.2020

Roofkunst terug naar rechtmatige eigenaar

Kunst die uit de voormalige Nederlandse koloniën is geroofd moet ‘onvoorwaardelijk’ worden teruggegeven als het land van herkomst daar om vraagt. Dat adviseert een speciale commissie aan het kabinet.

Nederland moet daarom geroofde kunst uit de koloniale tijd gaan teruggeven aan de landen waar die kunst vandaan komt. Dat staat in een advies van het Nationaal Beleidskader Koloniale Collecties, dat woensdag 07.10.2020 aan het kabinet is gepresenteerd. Volgens dat advies is er sprake van historisch onrecht.

Daardoor kunnen duizenden kunststukken – waaronder een aantal topwerken – verdwijnen uit de Nederlandse musea.

De diamant van Banjarmasin, ooit eigendom van de sultan. Maar Nederland hief het sultanaat in het huidige Indonesië op en stuurde de diamant van de sultan naar Nederland. © Rijksmuseum

In het Rijksmuseum ligt een diamant die ooit van de sultan van Banjarmasin was. Maar de Nederlanders hieven het sultanaat in het Indonesische Zuid-Kalimantan in 1859 op en stuurden de diamant naar Nederland. Huidig oordeel: roofkunst.

Museum Naturalis in Leiden beschouwt het ‘Javamens’ – hét bewijs dat aap en mens evolutionair met elkaar zijn verbonden – als topstuk. In 1891-1892 werden de beenderen opgegraven door ‘koelies’, dwangarbeiders, in opdracht van de Nederlandse arts en paleontoloog Eugène Dubois. Huidig oordeel: discutabel.

Een banjo, uit de collectie van het Museum Volkenkunde, werd tussen 1771 en 1777 door de Schots-Nederlandse officier John Gabriel Stedman meegenomen uit Suriname. Huidig oordeel: verworven in ‘koloniale context’, maar het is onmogelijk te zeggen of de banjo vrijwillig is afgestaan of niet.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Advies

Als het niet aan jou toebehoort, dan moet je het teruggeven, aldus Commissievoorzitter Lilian Gonçalves-Ho Kang You.

Zomaar drie voorbeelden van koloniale kunst uit Nederlandse musea waarover een commissie onder leiding van jurist en mensenrechtenactivist Lilian Gonçalves-Ho Kang You zich het afgelopen jaar heeft gebogen. Het advies is vandaag 07.10.2020 aan minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) aangeboden. In een toelichting is Gonçalves duidelijk: ,,Als het niet aan jou toebehoort, dan moet je het teruggeven.” Dat is volgens haar ‘een erkenning van onrecht’. ,,Dat iets tegen de wil is meegenomen.”

Dat hoeft vervolgens niet te betekenen dat het niet meer tentoongesteld kan worden. ,,Het staat Nederland vrij om te zeggen: we willen dit kunnen tentoonstellen.” Er kunnen bijvoorbeeld afspraken worden gemaakt over bruikleen. ,,Soms willen landen een goede museale samenwerking. Dat het in beide landen te zien is en dat daarbij niet alleen de optiek van Nederland, maar ook van ‘de ander’ wordt getoond.”

Een onafhankelijke adviescommissie moet de minister over roofkunst adviseren. Ook als de herkomst niet duidelijk is – niet denkbeeldig na soms wel 400 jaar – moet de commissie zich over teruggaveverzoeken buigen. De adviescommissie zou, denkt Gonçalves, als inspiratie kunnen dienen voor andere voormalige koloniale grootmachten in Europa die met dit vraagstuk worstelen.

Hoe groot de behoefte is bij voormalige koloniën om geroofde kunst terug te vragen, heeft Gonçalves niet geïnventariseerd. ,,Maar als er duidelijke regels zijn, wordt voor landen de drempel lager om een teruggaveverzoek in te dienen. Dan zijn ze niet meer in het ongewisse over de procedure.”

Beenderen van de Javamens, die door dwangarbeiders in opdracht van een Nederlandse wetenschapper werden opgegraven in 1891-1892. © Naturalis

Bestaansrecht

Musea met veel koloniale kunst zoals het Rijksmuseum in Amsterdam, Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Museum Bronbeek in Arnhem en het Nationaal Museum van Wereldculturen (drie locaties) hoeven volgens Gonçalves niet te vrezen voor hun voortbestaan.

Telegraaf 08.10.2020

Reacties van musea

,,Het is een belangrijk vraagstuk waar in de afgelopen decennia, ook internationaal, steeds meer aandacht voor is,” zegt Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum. ,,Daarom is het goed dat hier landelijk beleid voor komt en dat er een advies ligt. Wij vinden het een goed advies om een onafhankelijke commissie en een expertisecentrum in te richten om eventuele claims van staten te behandelen. Wij verwachten dat dit zal bijdragen aan een constructieve dialoog met landen van herkomst. Daarnaast is het van belang dat de musea internationaal samenwerken om de kennis over dit gebied te vergroten.”

Het kanon van Kandy werd in 1765 buitgemaakt door Nederlandse troepen in het huidige Sri Lanka. © Rijksmuseum Amsterdam

Maar zitten Indonesië en Suriname wel te wachten op koloniale ‘roofkunst’?

Koloniale ‘roofkunst’ moet terug naar de landen waar die vandaan komt, zonder dat de Nederlandse regering daar voorwaarden aan stelt. Het advies van de Raad van Cultuur aan minister Ingrid van Engelshoven was helder, afgelopen woensdag. Maar hoe denken ze daarover in landen waar de kunst vandaan komt, zoals Indonesië en Suriname?

De NOS vroeg het aan correspondenten Nina Jurna (Suriname) en Annemarie Kas (Indonesië).

Suriname: onrecht wordt rechtgetrokken

In Suriname is verheugd gereageerd op het onderzoek. Rosaline Daan, directeur Cultuur bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap noemt het van zeer groot belang dat de geroofde spullen terug komen en een stuk onrecht wordt rechtgetrokken. “Of het nu gaat om religieuze objecten of andere historische objecten ik hoop dat ze hun weg terug naar huis vinden”, zegt Daan.

Een van de objecten die volgens het onderzoek van de commissie terug naar Suriname zou moeten, is een 18e eeuwse banjo die de Nederlands- Schotse officier John Gabriel Stedman uit Suriname meenam naar Nederland.

Directeur Rosaline Daan ziet de banjo het liefst in Suriname in een museum. “Het heeft ook met een stuk van onze eigenwaarde te maken. Je leest er over, maar het echt zien, de echte waarneming is uitgebleven. Het is goed als wij Surinamers dat kunnen zien in onze musea en daardoor een beter beeld hebben van onze geschiedenis en het verhaal.”

Er moeten binnen Suriname eerst goede condities geschapen worden om de spullen goed te conserveren. Op dit moment zijn mogelijkheden beperkt. “Wellicht zou er een samenwerking kunnen komen. Nederland heeft al de kennis om goede musea op te zetten, Suriname nog niet.

Pas als Suriname zover is om op professionele wijze de spullen op te kunnen slaan, kunnen we een aanvraag indienen”, aldus Daan.

Indonesië: alleen bijzondere werken

In Indonesië reageert archeoloog Siswanto terughoudend. Hij is directeur van het Museum Nasional, het belangrijkste museum over de Indonesische nationale geschiedenis in de hoofdstad Jakarta. “Er moet wel een gedachte achter de terugkeer van objecten zitten. Het gaat ons om kwaliteit en niet om kwantiteit.”

Naar schatting liggen in Nederlandse museumdepots honderdduizenden Indonesische objecten uit de koloniale tijd opgeslagen. Indonesië heeft geen verlanglijst met belangrijke objecten die het graag terug zou willen hebben.

Natuurlijk, zegt Siswanto, als het om symbolische, unieke objecten gaat, neemt hij die graag in zijn collectie op. Vlaggen bijvoorbeeld, of bijzondere delen van Javaanse tempels. Maar zeker niet zomaar alles. “Als alles zou terugkomen, wordt ons museum een soort warenhuis”, zegt hij.

De kunststukken zouden binnen Indonesië ook spanningen kunnen opleveren, waarschuwt Siswanto. Want aan wie horen die stukken eigenlijk toe? “Veel objecten kwamen niet uit Jakarta, maar uit andere delen van het land. Dan komen ze straks hier in het museum terecht en moeten we zeggen, kom er maar naar kijken in Jakarta.” Het Museum Nasional is de enige plek waar stukken goed genoeg geconserveerd en beveiligd kunnen worden.

Diamant van Banjarmasin

Een voorbeeld van een kunststuk dat bij terugkeer problemen kan opleveren is de ‘diamant van Banjarmasin’, een grote rechthoekige diamant die nu in het Rijksmuseum in Amsterdam hangt. In de 19de eeuw nam het Nederlandse leger de diamant in beslag bij een aanval op het sultanaat van Banjarmasin in Kalimantan en sindsdien is hij staatsbezit.

“Wij zouden de diamant graag terughalen, naar het Museum Nasional. Maar dat ligt gevoelig.” In Banjarmasin vinden nazaten van de sultan dat zij het recht hebben om de diamant terug te krijgen.

Praktisch gezien is het verhuizen van kunst volgens Siswanto ook een kostbare aangelegenheid. Als voorbeeld geeft hij de verhuizing van 1500 voorwerpen van het opgedoekte museum Nusantara in Delft naar Jakarta, vorig jaar. De kunst moest in speciale containers met airconditioning worden vervoerd. “Dat is niet goedkoop.”

Het advies van de Raad voor Cultuur over de roofkunst past in de ontwikkeling van het publieke debat in Nederland over de koloniale tijd en het nemen van verantwoordelijkheid voor die gewelddadige geschiedenis.

In Indonesië speelt dat minder en het land was met Nederland al in gesprek over de terugkeer van cultuurgoed. Siswanto: “Ik ben drie weken geleden nog op de Nederlandse ambassade uitgenodigd om erover te spreken. Ons eerste doel is een prettige samenwerking met Nederland, niet dat we alles gewoon maar terug naar Indonesië verhuizen.”

zie ook: Koloniale roofkunst terug naar de rechtmatige eigenaar

en zie ook: Roofkunst uit Nigeria

Diamant van Banjarmasin RIJKSMUSEUM

Zitten Indonesië en Suriname wel te wachten op koloniale ‘roofkunst’?

NOS 11.10.2020 Koloniale ‘roofkunst’ moet terug naar de landen waar die vandaan komt, zonder dat de Nederlandse regering daar voorwaarden aan stelt. Het advies van de Raad van Cultuur aan minister Ingrid van Engelshoven was helder, afgelopen woensdag. Maar hoe denken ze daarover in landen waar de kunst vandaan komt, zoals Suriname en Indonesië? Wij vroegen het correspondenten Nina Jurna (Suriname) en Annemarie Kas (Indonesië).

Suriname: onrecht wordt rechtgetrokken

In Suriname is verheugd gereageerd op het onderzoek. Rosaline Daan, directeur Cultuur bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap noemt het van zeer groot belang dat de geroofde spullen terug komen en een stuk onrecht wordt rechtgetrokken. “Of het nu gaat om religieuze objecten of andere historische objecten ik hoop dat ze hun weg terug naar huis vinden”, zegt Daan.

Een van de objecten die volgens het onderzoek van de commissie terug naar Suriname zou moeten, is een 18e eeuwse banjo die de Nederlands- Schotse officier John Gabriel Stedman uit Suriname meenam naar Nederland.

Directeur Rosaline Daan ziet de banjo het liefst in Suriname in een museum. “Het heeft ook met een stuk van onze eigenwaarde te maken. Je leest er over, maar het echt zien, de echte waarneming is uitgebleven. Het is goed als wij Surinamers dat kunnen zien in onze musea en daardoor een beter beeld hebben van onze geschiedenis en het verhaal.”

Er moeten binnen Suriname eerst goede condities geschapen worden om de spullen goed te conserveren. Op dit moment zijn mogelijkheden beperkt. “Wellicht zou er een samenwerking kunnen komen. Nederland heeft al d ekennis om goede musea op te zetten, Suriname nog niet. Pas als Suriname zover is om op professionele wijze de spullen op te kunnen slaan, kunnen we een aanvraag indienen”, aldus Daan.

Indonesië: alleen bijzondere werken

In Indonesië reageert archeoloog Siswanto terughoudend. Hij is directeur van het Museum Nasional, het belangrijkste museum over de Indonesische nationale geschiedenis in de hoofdstad Jakarta. “Er moet wel een gedachte achter de terugkeer van objecten zitten. Het gaat ons om kwaliteit en niet om kwantiteit.”

Naar schatting liggen in Nederlandse museumdepots honderdduizenden Indonesische objecten uit de koloniale tijd opgeslagen. Indonesië heeft geen verlanglijst met belangrijke objecten die het graag terug zou willen hebben.

Natuurlijk, zegt Siswanto, als het om symbolische, unieke objecten gaat, neemt hij die graag in zijn collectie op. Vlaggen bijvoorbeeld, of bijzondere delen van Javaanse tempels. Maar zeker niet zomaar alles. “Als alles zou terugkomen, wordt ons museum een soort warenhuis”, zegt hij.

De kunststukken zouden binnen Indonesië ook spanningen kunnen opleveren, waarschuwt Siswanto. Want aan wie horen die stukken eigenlijk toe? “Veel objecten kwamen niet uit Jakarta, maar uit andere delen van het land. Dan komen ze straks hier in het museum terecht en moeten we zeggen, kom er maar naar kijken in Jakarta.” Het Museum Nasional is de enige plek waar stukken goed genoeg geconserveerd en beveiligd kunnen worden.

Diamant van Banjarmasin

Een voorbeeld van een kunststuk dat bij terugkeer problemen kan opleveren is de ‘diamant van Banjarmasin’, een grote rechthoekige diamant die nu in het Rijksmuseum in Amsterdam hangt. In de 19de eeuw nam het Nederlandse leger de diamant in beslag bij een aanval op het sultanaat van Banjarmasin in Kalimantan en sindsdien is hij staatsbezit.

“Wij zouden de diamant graag terughalen, naar het Museum Nasional. Maar dat ligt gevoelig.” In Banjarmasin vinden nazaten van de sultan dat zij het recht hebben om de diamant terug te krijgen.

Praktisch gezien is het verhuizen van kunst volgens Siswanto ook een kostbare aangelegenheid. Als voorbeeld geeft hij de verhuizing van 1500 voorwerpen van het opgedoekte museum Nusantara in Delft naar Jakarta, vorig jaar. De kunst moest in speciale containers met airconditioning worden vervoerd. “Dat is niet goedkoop.”

Het advies van de Raad voor Cultuur over de roofkunst past in de ontwikkeling van het publieke debat in Nederland over de koloniale tijd en het nemen van verantwoordelijkheid voor die gewelddadige geschiedenis.

In Indonesië speelt dat minder en het land was met Nederland al in gesprek over de terugkeer van cultuurgoed. Siswanto: “Ik ben drie weken geleden nog op de Nederlandse ambassade uitgenodigd om erover te spreken. Ons eerste doel is een prettige samenwerking met Nederland, niet dat we alles gewoon maar terug naar Indonesië verhuizen.”

BEKIJK OOK;

Raad voor Cultuur: koloniale kunstcollecties moeten terug

Telegraaf 07.10.2020 De koloniale collecties in Nederlandse musea vormen ’historisch onrecht’. Nederland moet dat herstellen door collecties onvoorwaardelijk terug te geven.

Dat schrijft een commissie van de Raad voor Cultuur in een advies aan minister Van Engelshoven (Cultuur). In het rapport adviseert de commissie onder leiding van Lilian Gonçalves musea ’te wijzen op hun verantwoordelijkheid’ en onderzoek te doen naar de herkomst van hun koloniale cultuurgoederen. Ook als de herkomst van de kunststukken niet vast staat of onduidelijk is of het om roofkunst gaat, moeten musea bereid zijn tot teruggave, vindt de commissie.

Juridisch gezien is diefstal verjaard

Juridisch gezien is de diefstal van kunst onder koloniaal gezag verjaard. Er zijn geen moderne internationale verdragen die voor koloniale cultuurgoederen terugwerkende kracht hebben. Daarom adviseert de commissie niet juridisch naar verzoeken tot teruggave te kijken, maar ethisch.

BEKIJK OOK:

Baas Tropenmuseum: ’Erkennen dat er onrecht heeft plaatsgevonden’

Volgens Gonçalves moet teruggave gebeuren in samenspraak met de voormalige koloniën. „Waak, met andere woorden, voor een neokoloniale herhaling van het verleden waarin vooral eigen opvattingen, gevoelens, normen en waarden de leidraad zijn voor het handelen.”

Nederland moet het serieus nemen

Ook als andere landen dan Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden aankloppen om kunstschatten terug te krijgen die in rijksbezit zijn, moet Nederland dat serieus nemen.

BEKIJK OOK:

’Roofkunst? Dankzij ons zijn deze objecten bewaard gebleven’

Het advies van de Raad voor Cultuur komt niet uit de lucht vallen. Want of het nu om de 70 karaats diamant van Banjarmasin in het Rijksmuseum gaat, de objecten brengen steeds vaker ’ongemak’ met zich mee, zo valt te lezen. „Een ongemak dat samenhangt met veranderingen in de manier waarop men in Nederland naar het koloniale verleden kijkt en die je ook kunt tegenkomen in discussies over bijvoorbeeld Zwarte Piet, over de standbeelden van kolonisten op Nederlandse pleinen en over de straten, tunnels en scholen die naar hen zijn vernoemd.

” In Nederland is een ’heroriëntatie’ bezig op het koloniale verleden. „Daarbij komen racisme, uitbuiting, geweld en onderdrukking steeds nadrukkelijker in beeld als centrale kenmerken van die tijd.”

Half september werd het Afrika Museum in Berg en Dal opgeschrikt door een facebookfilmpje waarop te zien was dat een zwarte man een beeldje uit het museum oppakt en naar buiten draagt. Het bleek de activist Mwazulu Diyabanza Siwa, die buiten werd

BEKIJK MEER VAN; bibliotheek en museum misdaad politiek Van Engelshoven Nederland Indonesië Suriname Raad voor Cultuur

Advies aan minister: koloniale ‘roofkunst’ onvoorwaardelijk teruggeven

NOS 07.10.2020 Nederland moet al het koloniaal erfgoed teruggeven aan de herkomstlanden, als redelijk zeker kan worden aangetoond dat die landen de stukken onvrijwillig zijn kwijtgeraakt. Dat advies geeft de Raad voor Cultuur vandaag aan minister Van Engelshoven.

Voor veel musea is het een worsteling wat te doen met dit deel van hun collectie, maar de Raad is er duidelijk over: “Historisch onrecht dat in het koloniale verleden heeft plaatsgevonden, kan niet ongedaan worden gemaakt. Maar wel kan aan het herstel van onrecht een bijdrage worden geleverd door bij de omgang met koloniale objecten verantwoordelijkheid voor dat verleden te nemen.”

De directeur van het Tropenmuseum denkt dat er ondanks het advies genoeg kunst in Nederland zal blijven.

Directeur Tropenmuseum: er blijft nog genoeg kunst over

Het gaat om kunststukken die zijn veroverd tijdens koloniale oorlogen of toen Nederland Indonesië en Suriname in handen had. Specifiek om de periode tussen het begin van de 17de eeuw, toen de eerste schepen vanuit Nederland naar Azië vertrokken en 1975, het jaar dat Suriname een onafhankelijke republiek werd. Omdat die kunststukken vaak niet eerlijk verkregen zijn, is het nodig om in gesprek te gaan met de landen over het teruggeven van de kunstwerken, vindt de Raad.

Wapens, vlaggen en menselijke resten

Het is onduidelijk om hoeveel kunststukken het precies gaat, maar de Raad schat dat het advies effect heeft op honderdduizenden objecten. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om ceremoniële wapens, vlaggen, religieuze objecten en soms ook menselijke resten, vertelde Jos van Beurden, onafhankelijk deskundige op het gebied van teruggave van koloniaal erfgoed, gisteravond in het NOS-programma Met Het Oog Op Morgen.

Ook teruggaveverzoeken van cultuurgoederen die niet zijn geroofd of afkomstig zijn uit landen die geen Nederlandse kolonie waren, moeten worden bekeken. “Zeker als zij voor het land van herkomst een bijzonder cultureel, historisch of religieus belang hebben.” Maar dergelijke verzoeken worden niet onvoorwaardelijk gehonoreerd.

“De eerste stap is de erkenning dat door het tegen hun wil in bezit nemen van cultuurgoederen de oorspronkelijke bevolking van de koloniale gebieden onrecht is aangedaan”, staat in het rapport. Om dat onrecht te herstellen, moet Nederland een onvoorwaardelijke teruggave uitspreken. Die bereidheid betekent dat het belang niet wordt afgewogen tegen andere belangen. “Herstel van onrecht wordt niet alleen gerealiseerd door teruggave, maar ook door het onrecht te erkennen en het herstel daarvan als principieel uitgangspunt te hanteren.”

Ook is het advies om dit beleid af te stemmen met de landen waar Nederland koloniaal gezag uitoefende, waaronder in ieder geval Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden. “Waak voor een neokoloniale herhaling van het verleden waarin vooral eigen opvattingen, gevoelens, normen en waarden leidraad zijn voor het handelen.”

“Ik denk dat er een gebrek aan wil en prioriteit zit, ook bij musea”, aldus Nancy Jouwe.

De minister wordt daarbij de vertegenwoordiger van de staat die bepaalt of de goederen wel of niet worden teruggeven, aldus de Raad voor Cultuur. Zij zou daarbij geholpen moeten worden door een onafhankelijke adviescommissie. Ook moet er volgens de Raad een expertisecentrum worden opgezet, dat de herkomst van cultuurgoederen bij teruggaveverzoeken onderzoekt en een database opzet. Ook musea moeten onderzoek gaan doen naar de herkomstgeschiedenis van hun koloniale cultuurgoederen.

Dat herkomstonderzoek duurt nu erg lang, zeiden Van Beurden en cultuurhistoricus Nancy Jouwe in Het Oog. Zo vroeg Sri Lanka in 1980 al om teruggave van het kanon van Kandy, een van de pronkstukken in het Rijksmuseum. Het kanon staat nog steeds in Nederland, maar er worden inmiddels wel gesprekken gevoerd tussen Sri Lanka en Nederland.

“Grondig onderzoek kan onnodig lang zijn”, zegt Van Beurden. Jouwe: “Ik denk dat er een gebrek aan wil en prioriteit zit, ook bij musea. Een deel is staatseigendom, dus ook de overheid heeft hier een rol in. Soms gebruiken musea dat een beetje om zich daarachter te verschuilen.”

Van Beurden hoopt dat de lange onderzoeksduur wordt aangepast en dat er een maximale onderzoekstijd wordt afgesproken. “Met één object zijn ze al jaren bezig, hoe gaat dat met die honderdduizenden objecten dan? Eigenlijk zou je een versoepeling willen, een generaal pardon. Dat als iedereen weet dat iets een oorlogsbuit is, er geen onderzoek meer hoeft te worden gedaan.”

BEKIJK OOK

Duizenden kunststukken verdwijnen mogelijk uit Nederlandse musea: ‘Roofkunst moet terug’

AD 07.10.2020 Kunst die uit de voormalige Nederlandse koloniën is geroofd moet ‘onvoorwaardelijk’ worden teruggegeven als het land van herkomst daar om vraagt. Dat adviseert een speciale commissie aan het kabinet. Daardoor kunnen duizenden kunststukken – waaronder een aantal topwerken – verdwijnen uit de Nederlandse musea.

De diamant van Banjarmasin, ooit eigendom van de sultan. Maar Nederland hief het sultanaat in het huidige Indonesië op en stuurde de diamant van de sultan naar Nederland. © Rijksmuseum

In het Rijksmuseum ligt een diamant die ooit van de sultan van Banjarmasin was. Maar de Nederlanders hieven het sultanaat in het Indonesische Zuid-Kalimantan in 1859 op en stuurden de diamant naar Nederland. Huidig oordeel: roofkunst.

Museum Naturalis in Leiden beschouwt het ‘Javamens’ – hét bewijs dat aap en mens evolutionair met elkaar zijn verbonden – als topstuk. In 1891-1892 werden de beenderen opgegraven door ‘koelies’, dwangarbeiders, in opdracht van de Nederlandse arts en paleontoloog Eugène Dubois. Huidig oordeel: discutabel.

Een banjo, uit de collectie van het Museum Volkenkunde, werd tussen 1771 en 1777 door de Schots-Nederlandse officier John Gabriel Stedman meegenomen uit Suriname. Huidig oordeel: verworven in ‘koloniale context’, maar het is onmogelijk te zeggen of de banjo vrijwillig is afgestaan of niet.

Lees ook;

Lees meer

Lees meer

Advies

Als het niet aan jou toebehoort, dan moet je het teruggeven, aldus Commissievoorzitter Lilian Gonçalves-Ho Kang You.

Zomaar drie voorbeelden van koloniale kunst uit Nederlandse musea waarover een commissie onder leiding van jurist en mensenrechtenactivist Lilian Gonçalves-Ho Kang You zich het afgelopen jaar heeft gebogen. Het advies is vandaag aan minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur) aangeboden. In een toelichting is Gonçalves duidelijk: ,,Als het niet aan jou toebehoort, dan moet je het teruggeven.” Dat is volgens haar ‘een erkenning van onrecht’. ,,Dat iets tegen de wil is meegenomen.”

Dat hoeft vervolgens niet te betekenen dat het niet meer tentoongesteld kan worden. ,,Het staat Nederland vrij om te zeggen: we willen dit kunnen tentoonstellen.” Er kunnen bijvoorbeeld afspraken worden gemaakt over bruikleen. ,,Soms willen landen een goede museale samenwerking. Dat het in beide landen te zien is en dat daarbij niet alleen de optiek van Nederland, maar ook van ‘de ander’ wordt getoond.”

Een onafhankelijke adviescommissie moet de minister over roofkunst adviseren. Ook als de herkomst niet duidelijk is – niet denkbeeldig na soms wel 400 jaar – moet de commissie zich over teruggaveverzoeken buigen. De adviescommissie zou, denkt Gonçalves, als inspiratie kunnen dienen voor andere voormalige koloniale grootmachten in Europa die met dit vraagstuk worstelen.

Hoe groot de behoefte is bij voormalige koloniën om geroofde kunst terug te vragen, heeft Gonçalves niet geïnventariseerd. ,,Maar als er duidelijke regels zijn, wordt voor landen de drempel lager om een teruggaveverzoek in te dienen. Dan zijn ze niet meer in het ongewisse over de procedure.”

Beenderen van de Javamens, die door dwangarbeiders in opdracht van een Nederlandse wetenschapper werden opgegraven in 1891-1892. © Naturalis

‘Gestolen’ beeld Afrikamuseum

Er is heel veel koloniale kunst. Soms is die gekocht, soms geschonken, soms geroofd, aldus Commissievoorzitter Lilian Gonçalves-Ho Kang You.

De kwestie is actueel. In maart gaf Nederland een Javaanse dolk van de belangrijke Indonesische verzetsheld prins Diponegoro – gevonden in de collectie van het Museum Volkenkunde in Leiden – terug aan Indonesië. Vorige maand nog werd door activisten een Congolees grafbeeld ‘gestolen’ uit het Afrikamuseum in Berg en Dal.

,,We brengen dit terug naar huis”, werd in een live-video op Facebook gezegd. Het beeld werd ‘symbolisch meegenomen’, stelt Gonçalves, om aan te geven dat ‘het object niet aan het museum toebehoort’. ,,Dergelijk onrecht moet je zoveel mogelijk herstellen.”

Gonçalves richt zich in haar advies op de voormalige Nederlandse koloniën Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden. Maar ook uit andere delen van de wereld waar Nederland vroeger kortere of langere tijd heerschappij had, ligt er kunst in Nederland.

Kanon

Zo werd het kanon van de koning van Kandy (in het huidige Sri Lanka) in 1765 buitgemaakt door Nederlandse troepen en naar Nederland gestuurd. Het kwam in het rariteitenkabinet van Stadhouder Willem V terecht en na de inval van Franse troepen in Nederland in 1795 werd het kanon door de Fransen als één van een handvol ‘vaderlandsche gedenkstukken’ geschonken aan de volksvertegenwoordiging.

,,Mede hierdoor wordt het kanon door sommige historici gezien als een voor de Nederlandse geschiedenis belangrijk object”, valt te lezen in het rapport van de commissie-Gonçalves.

Het bronzen wapentuig ingelegd met goud, zilver en kleine robijnen wordt op de site van het Rijksmuseum, waar het nu staat, geroemd als ‘fraai kanon’. Onder het kopje ‘verwerving’ staat eufemistisch geschreven ‘overdracht van beheer in 1875’. Sinds vorig jaar is het museum met Sri Lanka in gesprek over teruggave. De Britten gaven de troon, het voetenbankje én de kroon van de laatste koning van Kandy al in 1934 terug aan Sri Lanka.

Bestaansrecht

Musea met veel koloniale kunst zoals het Rijksmuseum in Amsterdam, Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Museum Bronbeek in Arnhem en het Nationaal Museum van Wereldculturen (drie locaties) hoeven volgens Gonçalves niet te vrezen voor hun voortbestaan.

,,Dat is voorbarig. Er is heel veel koloniale kunst. Soms is die gekocht, soms geschonken, soms geroofd.” Ook hebben de musea nog bestaansrecht, vindt ze. ,,Het is van alle tijden dat je de geschiedenis laat zien. Je moet daarin wel andere stemmen toelaten.”

Minister Van Engelshoven is het met de adviescommissie eens dat de oorspronkelijke bevolking van de koloniale gebieden ‘onrecht is aangedaan’, zei ze bij de presentatie. ,,Dat moeten we erkennen, want alleen dan kunnen we vooruit.” Ze komt begin 2021 met een reactie op het rapport.

Reacties van musea

,,Het is een belangrijk vraagstuk waar in de afgelopen decennia, ook internationaal, steeds meer aandacht voor is,” zegt Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum. ,,Daarom is het goed dat hier landelijk beleid voor komt en dat er een advies ligt. Wij vinden het een goed advies om een onafhankelijke commissie en een expertisecentrum in te richten om eventuele claims van staten te behandelen. Wij verwachten dat dit zal bijdragen aan een constructieve dialoog met landen van herkomst. Daarnaast is het van belang dat de musea internationaal samenwerken om de kennis over dit gebied te vergroten.”

Het kanon van Kandy werd in 1765 buitgemaakt door Nederlandse troepen in het huidige Sri Lanka. © Rijksmuseum Amsterdam