jump to navigation

Allard Pierson Museum Amsterdam – Terug met de Krim-kunst ??? – deel 2 oktober 6, 2016

Posted by jandewandelaar in Uncategorized.
Tags: , , , , ,
trackback

Kunst moet retour ??

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam had geen enkele reden de Krimschatten vast te houden die het in 2014 exposeerde. ‘Je zou bijna zeggen: waar haalden ze het lef vandaan?’, verklaarde advocaat Maarten Sanders woensdag voor de rechtbank in Amsterdam namens de staat Oekraïne dat de objecten opeist.

zie ook: Allard Pierson Museum Amsterdam – Terug met de Krim-kunst ???

Twist om de Krim-schatten

Trouw 05.10.2016 Moet Nederland de kunstschatten van de Krim teruggeven aan Oekraïne of Rusland? De rechter buigt zich vandaag over een ‘extreem ingewikkelde zaak’.

Gevreesd wordt dat het erfgoed bij teruggave aan de musea in de Krim linea rectea naar Moskou verdwijnt.

© D KLOCKZO.

Objecten die te zien waren op de expositie, en die nu inzet van een rechtszaak zijn.

Conflicten horen bij de Krim, het schiereiland in de Zwarte Zee. Door de eeuwen heen was het een komen en gaan van volkeren op dit kruispunt tussen Europa en Azië. Vanuit het westen kwamen de Grieken en Romeinen, vanuit het oosten Scythen, Hunnen en Tataren. Archeologische schatten vertellen het verhaal van al die invasies, annexaties en botsingen van culturen.

Nu zijn de kunstschatten van de Krim, waaronder Scythisch goud, Chinese lakkistjes en Griekse beeldjes, zélf de inzet van een machtsstrijd. Die speelt zich niet af op eigen bodem, maar in een Nederlandse rechtszaal. Vandaag buigt de rechter zich over de vraag wie de eigenaar is van de archeologische topstukken die twee jaar geleden te zien waren op een tentoonstelling in het Allard Pierson Museum in Amsterdam. De bruiklenen kwamen uit vier musea op de Krim en een museum in Kiev.

Annexatie
Terwijl Nederland zich vergaapte aan een gouden Scythische pronkhelm – het topstuk van de expositie – edelstenen, sierlijke beeldjes en schitterend bewerkte lakkistjes, deed zich een machtswisseling voor in Oekraïne. Rusland legde beslag op de Krim, dat zich afscheidde van Oekraïne. De annexatie dreunde door tot in de museumzalen. Want wie was nu de eigenaar van de schatten van de Krim, dat plots geen Oekraïne meer was maar Rusland? Een machtswissel die niet erkend werd door Nederland en de meeste VN-lidstaten.

De vier musea op de Krim eisten – later gesteund door de Russische minister van cultuur – teruggave van de bruiklenen. Oekraïne stelde dat deze objecten staatseigendom zijn en geretourneerd moesten worden aan Kiev. Gevreesd wordt dat het erfgoed bij teruggave aan de musea in de Krim linea rectea naar Moskou verdwijnt.

Het museum besloot alle voorwerpen veilig te stellen in een depot, tot er meer duidelijkheid zou zijn over hun juridische status. Het museum wil niet het risico lopen van een schadeclaim van een partij die zich benadeeld zou voelen. “Heel verstandig”, zegt Inge van der Vlies, oud-hoogleraar staats- en bestuursrecht en kunst en recht. “Dit is een extreem ingewikkelde zaak, echt voer voor juristen.”

© D KLOCKZO. Objecten die te zien waren op de expositie, en die nu inzet van een rechtszaak zijn.

Het museum wil de stukken juist dolgraag teruggeven, maar wel aan de rechtmatige eigenaar, aldus Inge van der Vlies, oud-hoogleraar staats- en bestuursrecht.

Politiek steekspel
De musea op de Krim beroepen zich onder meer op de bruikleencontracten. Maar het is de vraag of ze wel de eigenaar zijn, zegt Van der Vlies. Dat zou ook de Oekraïense staat kunnen zijn. “Je moet dus de precieze verhouding tussen staat en musea onderzoeken en nagaan of de contracten afgesloten zijn namens de staat Oekraïne.”

Wat de kwestie ook ingewikkeld maakt is dat je te maken hebt met het Nederlands, Oekraïens en Russisch recht, zegt Van der Vlies. Internationale verdragen over kunst bieden geen uitweg, omdat die gaan over onrechtmatige verwijdering. Russische media hebben Nederland beschuldigd van kunstroof, maar dat is niet aan de orde, stelt Van der Vlies. “Het museum wil de stukken juist dolgraag teruggeven, maar wel aan de rechtmatige eigenaar.”

De inzet van de rechtzaak vandaag is het culturele erfgoed van de Krim. Van der Vlies: “Maar het gaat helemaal niet meer om de kunstschatten. Dit is een politiek steekspel, waarbij ook nog de nasleep van MH17 speelt. Die heeft er juridisch gezien niets mee te maken, maar zal ook van invloed zijn.”

Juridisch steekspel rondom teruggeven Krimschatten nog niet ten einde

VK 05.10.2016 Het Allard Pierson Museum in Amsterdam had geen enkele reden de Krimschatten vast te houden die het in 2014 exposeerde. ‘Je zou bijna zeggen: waar haalden ze het lef vandaan?’, verklaarde advocaat Maarten Sanders woensdag voor de rechtbank in Amsterdam namens de staat Oekraïne dat de objecten opeist.

In aanwezigheid van topambtenaren van de Oekraïense ministeries van Cultuur, Justitie en Informatie en vertegenwoordigers van vier musea op het door Rusland bezette schiereiland, boog de rechtbank zich over de vraag waar de honderden objecten nu naar toe moeten: Kiev of de Krim. Oekraïne profileerde zich als het land van herkomst, de musea betoogden dat de schatten – lakdoosjes, aardewerk, beelden – al vele decennia ter plekke zijn opgegraven en geconserveerd.

Het Allard Pierson besloot na beëindiging van de tentoonstelling de stukken niet terug te sturen uit vrees voor schadeclaims. Onduidelijk zou zijn wie na de annexatie door Rusland eigenaar is. Volgens Sanders heeft de instelling nog voor de beslissing de schatten op te slaan Oekraïne die status toegekend. ‘De verzameling objecten is door de actie van het APM een hete aardappel geworden. Ze stikken er bijna in.’ Dat het museum probeert de kosten van de bewaring – vooralsnog geraamd op drie ton – te verhalen op Oekraïne, betitelde hij als ‘een poging nog een voordeeltje te behalen’.

Het APM beschouwt Oekraïne niet als eigenaar

Volgens raadsman Paul Loeb van het Allard Pierson was er na de Russische bezetting geen ruimte voor een overhaaste beslissing. Het museum voelde zich niet bevoegd. ‘Wij waren slechts bruiklener.’ Directeur Wim Hupperetz van het Allard Pierson noemde na afloop van de zitting de aantijgingen van Oekraïne ‘bijna op het absurde af’. Het juridisch steekspel duurt al twee jaar. Volgens hem beschouwt het APM Oekraïne niet als eigenaar. ‘Dat we er nog steeds niet uit zijn, toont deze dag wel aan.’

De vier musea eisen dat de voorwerpen terugkeren naar de Krim. Volgens hun advocaat Michiel van Leeuwen kon Kiev het operationeel beheer van de collectie niet zomaar beëindigen. Historicus Nikita  Khrapunov, werkzaam in een van de musea, zei dat de Oekraïense staat zich eerder nauwelijks bekommerde om de schatten. Er is weinig ondernomen tegen illegale opgravingen en er was weinig geld voor onderzoek. ‘Als de schatten naar Kiev gaan’, zei hij, ‘dan heeft onze bevolking niet langer de mogelijkheid de gedenktekens van het verleden te zien.’

Het is het bewijs dat de wetten van Oekraïne zijn geschonden

De Oekraïense onderminster van Informatie Emine Dzhaparova zag de rechtszaak als het bewijs dat de wetten van Oekraïne zijn geschonden. Geïrriteerd vroeg ze aan de vertegenwoordigers van de musea hoe ze in Nederland zijn gekomen. ‘Welk paspoort heeft u de Nederlandse douane laten zien?’

De rechtbank doet op 14 december uitspraak.

Volg en lees meer over:  NEDERLAND  SHOWBIZZ & CULTUUR  OEKRAÏNE  KUNST  BEELDENDE KUNST

Advertenties

Reacties»

No comments yet — be the first.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: